بادمحلیدیزبادازجملهبادهایمهمدراستانخراسانرضویاستکهدرقسمتهاییازشهرستانهاینیشابورومشهدمیوزدوباتوجهبهشرایطمناسبیکهدارامیباشد،یکباداقتصادیمحسوبمیگردد . اینبادباگسترشتفکراستفادهازانرژیهاینودرسطحجهانوکشوربعنوانکانونتامینانرژیآیندهمنطقهمدنظرقرارگرفتهاست .
نگارندهدراینمقالهکوتاهکهبیشترآنراازپایاننامهکارشناسیارشدخوداستخراجکرده؛قصدداردتاهمکارانگرامیبصورتکوتاهازوضعیتاینبادوشرایطآنبرایتولیدانرژیآمادهشوند . امیداستموردتوجهقرارگرفتهونگارندهراازخطاهایاحتمالی،آگاهنمودهتاضمنتبادلعلمی،شناختبیشتروبهترینسبتبهیکیازپدیدههایجغرافیاییمنطقهخودپیدانماییم .
1- موقعیت جغرافیایی منطقه وزش باد
اینمنطقهدرجنوبشرقیوجنوبشهرستاننیشابوردرجنوبارتفاعاتبینالودواقعشدهاستوبهلحاظمختصاتجغرافیاییبیندرجه 35 و 55 دقیقهتا 36 درجهو 10 دقیقهعرضشمالیودرجه 58 و 54 دقیقهتا 59 درجهو 26 دقیقهطولشرقیمحدودمیباشد . ازنظرآبوهواییجزومناطقنیمهبیابانیاست . ارتفاعمتوسطاینمنطقهازسطحدریاتقریباً 1300مترمیباشدکهازشرقبهغرببین 1455 تا 1150 متراختلافارتفاعرانشانمیدهد . شرایطتوپولوژیمنطقهوهمجواریآنبارشتهکوههایبینالوددرراستایشرقبهغربدرسمتشمالوارتفاعاتمنطقهفریمانوتربتحیدریهدرجنوب،یکدالانطبیعیبادتحتتاثیراختلاففشارهواراایجادنمودهاست . ایندالانازحوالیروستایامامتقی ( بخشاحمدآبادمشهد ) شروعمیشود،درگسترهتقریبیخودازجنوبشهرستانهاینیشابوروسبزوارعبورکردهوبهکویرمیپیوندد. اینبادعلاوهبردشتدیزباد ( کهقسمتیازدشتنیشابوراست)،بخشهایزبرخان،مرکزی،تحتجلگه،میانجلگهوطاغنکوهنیشابورراتحتتاثیرقرارمیدهد . البتهدرنواحیکوهپایهایوکوهستانیشمالوجنوبشهرستاننیشابوراینبادسرعتچندانیپیدانمیکند .
2- ویژگیهای باد
بادمحلیدیزبادیاتیزبادباجهتشرقیغربیمیوزدواثراتفرسایشیآندرجنوبدشتنیشابوروتمایلدرختانکوچکوبزرگبهسمتغربنشانازقدمتاینباددارد .
باددیزباددارایدونوعنوسانعمدهاست : 1- نوسانفصلی 2- نوسانروزانه
1- نوسانات فصلی : سرعت باد در حوالی نیمه شب کم شده و تا اوایل صبح ادامه دارد و در نیم روز سرعت باد به بیشترین مقدار خود می رسد .
عرضمتوسطدالانبادحدودهفتکیلومتراستکهدرناحیهدهانهآن ( اطرافروستاهایامامتقیوحسینآبادرازان ) بهحدودچهارکیلومترمیرسد . گسترهطولیوقابلاستفادهآندرراستایشرقبهغرببهبیشاز 50 کیلومترمیرسد ( یعنیتانواحیجنوبغربینیشابور ) . اینباددرطولسالتغییرجهتناچیزیدارد. باددیزبادحدودهشتتانهمتردرثانیهسرعتداردوتداوموزشآنبیشاز
ساعات سال می باشد . در سطح جهان بادی اقتصادی تلقی می شود که حدود 6 متر در ثانیه سرعت داشته و در، دوسوم ایام سال جریان داشته و جهت نسبتاً ثابت داشته باشد . با توجه به اینکه انرژی و قدرت تولیدی باد با توان سوم سرعت مناسب است(1) و سرعت باد دیزباد زیاد است ، مسلماً تولید انرژی

بسیاربالاخواهدبود . پسمیتوانایننتیجهراگرفتکهاینبادکاملاًاقتصادیاست . ( بازدهتوربینهایبادیبهشدتوسرعتبادبستگیدارد )
3- مزایا و معایب باد
مهمترینمزیتاینبادمناسببودنآنبرایتولیدانرژیبرقاست . همچنیندرتابستانتاحدودزیادیبهتعدیلولطافتهوادرمناطقمیانیوشمالیدشتنیشابورکمکمیکند . اینامررادربرخیروزهایتابستانکهبادنمیوزدمیتواندرمناطقروستاییدیدکهگرمامردمراکلافهمینماید .
همچنیندرگذشتهبرایجداکردنکاهازدانهدرخرمنهایگندموجوو ... درکشاورزیسنتیاستفادهمیشدهکههنوزهمکموبیشکاربرددارد .
اماازمعایبآن : 1- تبخیرشدید،کهمهمترینعیباینباداستورطوبتسطحیزمینرابهسرعتازبینمیبردوبرایمحصولاتکشاورزیآفتمحسوبمیگردد . 2- آسیبرسانیبهمحصولاتزراعیوباغیازطریقشکستهشدنساقهمحصولاتیمانندگندموجو،ریختنمیوههاوشکستهشدنشاخهدرختانمثمروغیرمثمروواردشدنخساراتبهتاسیسات ( قطعبرق،تلفن،سقفودیوارمنازلروستاییو... )
3- ایجاد گرد و غبار ( آلودگی طبیعی هوا ) بویژه در اطراف کال شور و بخش های جنوبی دشت نیشابور که باعث بوجود آمدن برخی بیماریهای چشمی ، پوستی و تنفسی در روستاهای این قسمت می گردد .
4- حرکت روان و فرسایش خاک که بویژه در بخش میان جلگه و جنوب بخش زبرخان به خوبی دیده می شود .

4- طرح مطالعاتی نیروگاه بادی دشت دیز باد
بشرازدیربازبهطورسنتیازانرژیهایتجدیدپذیراستفادهکردهاست . آسیابهایبادیقدیمیدرایرانوسایرکشورهایبادخیزوبهخصوصمعماریسنتیایرانخودحکایتازبکارگیریانرژیهایتجدیدپذیردرزمانهایگذشتهمینماید . ( در 2200 سالقبلاولینآسیاببادیبهنامایرانیاندراختراعاتجهانثبتشد ) .
تحولاتجهانیدرزمینهتوجهبهحفظمحیطزیستوفناپذیربودنمنابعانرژیفسیلی،گرایشاستفادهازانرژیهایتجدیدپذیرراسرعتبخشیدهاستوروزبهروزتوجهبیشتریرابهخودمعطوفمیدارد . انجامکارهایتحقیقاتینمونهسازیوتولیدانبوهدرشرایطحاضرزمینهرابرایتوجههرچهبیشترواقتصادینمودنانرژیهایتجدیدپذیربهخصوصدربرخیازشاخههایآنازجملهانرژیبادفراهمنمودهاست . استفادهازبادبرایتولیدانرژیبرقبرایاولینباردرسال 1931 میلادیتوسطروسهادرکنارهدریایسیاهوبااستفادهازتوربینیبهقدرتkw 100 انجامگرفتوبعدازدورهایتحولوپسازبحرانانرژی 1973 میلادیکارتحقیقوساختتوربینهایبادیباشتاببیشتریادامهیافت . طبقمحاسباتانجامشده،عاملانرژیباددرکرهزمینبه 1800 تراوات ( هرتراواتمعادل 10 بهتوان 12 وات ) میرسد . ازاینمقدارحدود 10% خشکیوبقیهدرسطحاقیانوسهاپراکندهاند . اگرمصرفانرژیسکنهزمینرا 10 تراواتبهحساببیاوریم،حدود 6/.% کلانرژیبادمیتواندجوابگویاحتیاجاتساکنینکرهزمینباشد .
امروزهکاربردتوربینهایبادیموردتوجهجدیمحافلعلمیوصنعتیواقتصادیقرارگرفتهاستبهگونهایکهظرفیتنصبشدهتوربینهایبادیجهاناز 5500 مگاواتدراواسطسال 1996 درسپتامبر 1999 در 37 کشورجهانبهاندکیبیشاز 12310 مگاواتتولیدرسیدهاست . ایراندراینمیانبا 11 مگاواتتولیدبرقبادیمقام 26 دنیارادارامیباشد . ‌‌‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍
باتوجهبهوجودبادمناسبواقتصادیدرمنطقهنیشابورازاوایلدهه 1370 شمسی،توسطجهاددانشگاهیمشهدوجهادسازندگیخراسانپیشنهادمطالعاتایجادنیروگاهمطرحگردید