جغرافیا علمی برای بهتر زیستن
آموزش و مشاوره سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) 
نويسندگان

 

دریاچه ی هامون جازموریان

هامون جازموریان، یک فرونشست زمینساختی جوان در 150 کیلومتری باخترایرانشهر است که و بلندی آن از سطح دریای آزاد 350 متر میباشد. وسعت این هامون درفصول پرباران، 3300 کیلومترمربع است و به دلیل شرایط اقلیمی ویژه، در بیشتر مواقعسال، بخش اعظم آن به کفة نمکی وکفههای رسی تبدیلمیشود.
رودها وآبراهههای متعدد دائمی و موقت، به این هامون میریزند که از میان آنها، رود بَمپورو هلیلرود اهمیت بیشتری دارند. در بارة شوری رودهای وارده و درصد نمک آب دریاچهگزارشهای موجود هماهنگی دارد. در گزارشاوبرلندر (1988)، آب هامون قابل شُربدانسته شده ولی فیشر (1968) آب هامون را شور میداند. بنابر دانستههای موجود، شوریآب جازموریان تا حد فوق اشباع از نمک است. کرینسلی (1970) گسترة هامون جازموریان راشامل سه بخش زیر دانسته است:
* دریاچة فصلی که گسترة آن در فصول خشک و مرطوبتغییرات زیادی دارد و در بیشتر جاها در اواخر تابستان و اوایل پاییز ناپدیدمی
شود. * پهنة مرطوب که سطحی در حدود 22 درصد میپوشاند.
* پهنةباتلاقی که 59 درصد از منطقة مرطوب را زیر پوشش دارد و مرز بالایی آن به پهنه
هایسیلتی ر سی است.
هامون جازموریان در مرکز یک فرونشست زمین
ساختی جوان استکه بین رشته کوههای جبالبارز (در شمال) و رشته کوههای بشاگرد (در جنوب) قراردارد. در گذشته این فرونشست را لبة جنوبی بلوک لوت میدانستند، ولی در حال حاضر اینباور وجود دارد که جازموریان نوعی فرونشست پیش کمانی است که در شکلگیری آن،فرورانش پوستة اقیانوسی عمان به زیر مکران و همچنین عملکرد گسلهای همروند بافروافتادگی، به ویژه مجموعة گسلی بشاگرد، نقش داشتهاند. اشتوکلین (1970) پدیدةفروافتادگی را به رخدادهای نئوژن کوارترنری نسبت داده، ولی کرینسلی (1970) زمانتشکیل آن را پلیستوسن میداند.
دریاچة حوض
سلطان :
دریاچة حوض
سلطان یادریاچة شاهی، فروافتادگی نامتقارنی با 330 کیلومترمربع وسعت، در 35 کیلومتری شمالقم و در شمال باختری دریاچة نمک است. این دریاچه شامل دو چالة جدا از هم یکی به نام « حوضسلطان » و دیگری به نام « حوضمره » است که با آبراهة باریکی به هم وصلمیشوند. حوضة باختری (حوضسلطان) دارای بلندی 806 متر از سطح دریا است که به طورمعمول از روانآبهای سطحی تغذیه میشود. حوضة خاوری (حوضمره)، افزون برروانآبها، از رودهایی مانند رودشور و قرهچای نیز بهره میگیرد. مطالعات مستوفی (1350) نشان میدهد که آبابتدا وارد حوضمره شده و پس از پر شدن آن، از مسیل دوحوض گذشته وارد حوضسلطان میشود و هنگامی که آب در حوضسلطان چند متر بالاتر آمد،به طرف حوضمره بازمیگردد و سرریز این دو حوض، به دریاچة نمک تخلیه میشود. مشاهدات صحرایی کرینسلی (1970)، نشان میدهد که از مرکز دریاچه به خارج دو پهنةجداگانة قابل شناسایی است. یکی مرکز دریاچه که حدود 24 درصد از مساحت آن را زیرپوشش دارد و با پوستة نمکی پوشیده شده است. دوم، زون مرطوب که 76 درصد بقیه راتشکیل میدهد که به زون گیاهان ریشهبلند به پهنای 20 متر میرسد. پوستة نمکی با 5سانتیمتر ضخامت، شامل نوارهای هممرکز سفید و خاکستری است و در زیر آن سیلتهای رسیو خاکستری رنگ مرطوب قرار دارد. این زون (پوستة نمکی) به طور فصلی با آب پوشیدهمیشود، ولی مناطق مرکزی آن ممکن است در تمام سال، آبدار باشد. مطالعات انجام شدهدر زون مرطوب نشان داده که میزان رس موجود در نمونهها، 35 تا 45 درصد است که 10 تا 90 درصد کانیها، کائولینیت است. در پشتههای شن و ماسهای زون گیاهان با ریشةبلند، چند خط داغ آب وجود دارد که به سمت سراشیبی تا ارتفاع 826 متر ادامه دارد. اختلاف ارتفاع بین پستترین و بلندترین خط داغ آب 20 متر است. پیشروی وسیعمخروطافکنهها در پهنای زون مرطوب و روی پوستة نمکی نشانگر آن است که روانآب سطحیبیش از گذشته است و تغییر آب و هوایی به سوی دورة مرطوبتر از گذشته، پیشمیرود.
مطالعات معتمد و همکاران (1356) نشان داده است که رسوبات حوض
سلطانبیشتر از نوع گچ و نمک، مارن و رس است. بررسیهای لرزهنگاری و حفاری نیز نشان دادهکه نمک تا عمق 46 متر وجود دارد. این نمک، به صورت 5 لایة جدا از هم با ضخامت کل تا 20 متر است که با رسهای قهوهای تا خاکستری از یکدیگر جدا میشوند.

 

[ ۱۳٩٠/۱٠/٧ ] [ ۱:٢٠ ‎ب.ظ ] [ خلیل غلام نیا ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعاتی جغرافیایی دانشگاه تبریز ورودی93
صفحات اختصاصی
امکانات وب
RSS Feed