جغرافیا علمی برای بهتر زیستن

 
دانلود نمونه تصاویر ماهواره ای با قدرت مکانی بسیار بالا
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٧:٠٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٢/٢۸
 

http://www.geo-airbusds.com/en/23-sample-imagery


 
 
ترکیب باند های مختلف تصویر ماهواره ای لندست در نرم افزار envi4.2
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٢:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۱۱/۸
 

http://www.4shared.com/video/kxnweGtXce/bandicam_2015-01-28_14-26-30-9.html


 
 
دانلود تصاویر ماهواره ای
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۸:٢۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٠/٢۱
 

https://lpdaac.usgs.gov/data_access


 
 
تو این سایت میشه هر تصویری ماهواره ای که دوست دارید رو دانلود کنید
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۸:۱٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٠/٢۱
 

http://www.pancroma.com/data.html


 
 
دانلود تصاویر ماهواره ای رایگان
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٧:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٩/٥
 

از سایت های زیر می توانید تصاویر ماهواره ای رایگان دریافت کنید

https://www.linkedin.com/redirect?url=https%3A%2F%2Fwww%2Edigitalglobe%2Ecom%2Fproduct-samples&urlhash=MRhN&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=http%3A%2F%2Fwww%2Egeo-airbusds%2Ecom%2Fen%2F23-sample-imagery&urlhash=nTRx&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=http%3A%2F%2Fearthexplorer%2Eusgs%2Egov%2F&urlhash=JXkL&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=https%3A%2F%2Fwww%2Eted%2Ecom%2Ftalks%2Fwill_marshall_teeny_tiny_satellites_that_photograph_the_entire_planet_every_day&urlhash=Y9-9&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=https%3A%2F%2Fwww%2Eplanet%2Ecom%2Fgallery%2F&urlhash=lq5a&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=https%3A%2F%2Fwww%2Eplanet%2Ecom%2Fexplorers%2F&urlhash=Xual&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=http%3A%2F%2Felgeekforestal%2Eblogspot%2Ecom%2F2014%2F11%2Fprograma-para-descargar-imagenes%2Ehtml&urlhash=kuOO&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=https%3A%2F%2Fwww%2Eyoutube%2Ecom%2Fwatch%3Fv%3DN3F7YkLkF0k&urlhash=TZdd&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=http%3A%2F%2Fwww%2Eallmapsoft%2Ecom%2Fgsmd%2Fdownload%2Ehtml&urlhash=Cda7&_t=tracking_disc

https://www.linkedin.com/redirect?url=http%3A%2F%2Fwww%2Eterraexploro%2Ecom%2Fterralibrary%2Findex%2Ephp%2Fspace-images&urlhash=9iUZ&_t=tracking_disc


 
 
تصویر ماهواره ای از تنگه هرمز تهیه شده توسط لندست5
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۱٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٧
 


 
 
تصویر ماهواره ای جدید از دریاچه ارومیه تهیه شده توسط ماهواره لندست5
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۸:٥٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/٢٧
 


 
 
ماهواره های جاسوسی
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۱٠:٤٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢٥
 

ماهواره های جاسوسی

 

ممکن است تاکنون زیاد واژه ماهواره های جاسوسی را شنیده باشید اما واقعا این ماهواره ها تا چه اندازه واقعیت داشته و چه توانایی های را دارند؟ در این مقاله تا حدودی با پاسخ این سئوالات آشنا خواهیم شد.

ماهواره های جاسوسی قادرند اطلاعات کشورهای مختلف جهان را بدون اطلاع آنها جمع آوری کرده و در اختیار سازمانهای جاسوسی خود قرار دهند. این ماهواره ها قادرند از اجسام روی زمین تصاویر رنگی  با کیفیت بالا تهیه نموده و آنها را تحت کنترل خود قرار دهند . این ماهواره ها میتوانند حرکت یک نفر را بر روی زمین مشاهده کرده و مختصات مکانی او را تعیین کنند. این ماهواره ها حتی قادرند در خلال شب و یا هوای ابری بوسیله تجهیزات پیشرفته خود اقدام به عکسبردای کنند.

عموما ماهواره های جاسوسی بمنظوری جمع آوری اطلاعات نظامی دیگر کشورها و شناسایی استعدادهای نظامی آنها بکار برده میشود. این ماهواره ها همچنین اقدام به جمع آوری رادیویی دیگر کشورهانموده و مکالمات رادیوی آنها را مورد استراق سمع قرار می دهند . این اطلاعات ممکن است مربوط به مکالمات تلفنی ، ارتباطات فکس ، تلفنهای موبایل ، حتی ارتباطات اینترنتی کشورهای دیگر باشد.

این ماهواره ها می توانند در تمامی مدارهای زمین قرار بگیرند . اما عمده ترین فعالیت آنها در مدار پایین زمین است تا بتوانند  تمام نقاط زمین را تحت پوشش خود قرار دهند.

از این ماهواره ها همچنین میتوان بعنوان پایگاه های نظامی فضایی استفاده نمود و حتی کلاهک های هسته را در آنها مستقر نمود.

ماهواره های نظامی را می توان به چهار شکل کلی تقسیم بندی کرد.

 

  1. ماهواره های عکسبردای اپتیکال

این ماهواره ها مجهز به دوربینهای عکسبرداری با لنزهای بسیار پرقدرت هستند و میتوانند تصاویر دیجیتالی دقیقی از اجسام روی زمین تهیه کنند. تصاویر تهیه شده توسط این ماهواره ها اپتیکال بوده و تنها از مناطقی تهیه میشود که در پوشش نور خورشید قرار داشته باشند . این ماهواره میتوانند تصاویر سه بعدی از اجسام روی زمین تهیه نموده و قادرند ارتفاع اجسام را نیز تخمین زده و اطلاعات وسیعی از این طریق جمع آوری کنند.سالیان مدیدی ماهواره های عکسبرداری بصورت فوق سری محسوب می شدند، اما امروزه این ماهواره ها خدمات خود را بفروش می رسانند و هر کس می تواند از آنها بهرمند گردد.

با این وجود ماهواره های عکسبرداری جاسوسی توانایی خود را افزایش داده و اکنون  قادرند اجسام کوچکی به اندازه یک پرتغال را مشاهده کنند. و قادر هستند از آنها فیلمبرداری کرده و بطور مستقیم به زمین مخابره کنند.از این ماهواره ها در فعالیتهای نظامی بسیار استفاده می گردد. و در حملات نظامی از این ماهواره ها برای هدایت موشکها نیز استفاده میگردد.

 

  1. ماهواره های عکسبرداری راداری

ماهواره های فوق دارای تکنولوژی پیشرفته تری بوده و از طریق امواج رادیویی و مادون قرمز اقدام به مشاده و تصویر برداری از مناطق مختلف زمین مکنند. با این تکنیک حتی میتوانند در خلا شب و یا از میان لایه های ابری اقدام به جمع آوری اطلاعات کنند. اینگونه ماهواره ها با ارسال امواج رادیویی با طول موجهای بسیار کم و در یافت انعکاس این امواج اقدام به شناسایی،  جهت یابی ، تعیین سرعت ، مشخص نمودن جنس اجسام و... می کنند. ماهواره جاسوسی LACROSSE    از این نوع می باشد که در ادامه شرح آن خواهدآمد.

 

 3-  ماهواره های جمع آوری الکترونیک (Sigint )[1][1]

این ماهواره ها از سیستم های بسیار پیشرفته الکترونیکی بمنظور جمع آوری سیگنالهای رادیوی و استراق سمع آنها برخوردار هستند. این ماهواره ها هنگامی که در فراز منطقه ای قرار بگیرند اقدام به شناسایی و جمع آوری سیگنالهای رادیویی آن منطق میکنند. همچنین این ماهواره دارای دیکشنریهای کامپیوتری قدرتمندی هستند که به نسبت به علائم ، واژه ها ، کلمات خاصی حساس شده اند تا از میان اطلاعات پراکنده رایویی اطلاعات مورد نظر خود را شناسایی و جمع آوری کنند.

 

4- ماهواره های ارتباط نظامی

مآموریت این ماهواره فراهم ساختن فضای ارتباطی امن جهت ارتباطات نظامی در سراسر جهان می باشد . ارتباطات رادیویی این ماهواره بصورت دیجیتالی و در طیف گسترده رادیویی برقرارمی شود و از تکنیک های هوپینگ فرکانس و هوپینگ زمانی از با رمزهای بسیار پیشرفته استفاده میکند . امکان شنود و یا پارازیت این ارتباطات بهیچوجه امکان پذیر نبوده و ارتباطات امنی را برای نظامیان مهیا می کند.

ماهواره های جاسوسی از سال 1960 توسط ایالات متحده امریکا و اتحادیه جماهیر شوروی مورد استفاده قرار می گرفته اند. اولین سری ماهواره های جاسوسی امریکا ماهواره (Discover ) نامیده می شد. از آنجا که این ماهواره ها عمدتا در مدار قطبی زمین قرار می گیرند ، می توانند از تمام نقاط زمین اقدام به عکسبردار و جمع آوری اطلاعات نمایند.

سری بعدی ماهواره های جاسوسی امریکا با نام رمزی (KEYHOL ) یا KH  مورد استفاده قرار میگرفتند. این ماهواره  در مدار پایین زمین حدود 128 کیلومتری اقدام به عکسبرداری و جمع آوری اطلاعات می نمود.

ماهواره KH-9  سری دیگری از ماهواره های جاسوسی امریکا بود که دارای وزنی حدود 30000 پوند و با نام ستعار BIG BIRD شناخته می شد. این نام را بخاطر حجم بزرگی که این ماهواره داشت انتخاب کرده بودند.این ماهواره قادر به جمع آوری اطلاعات از میان لایه های قطور ابر و یا در تاریکی شب هستند.

ماهواره جاسوسی KH-11  با نام مستعار Kennan   در سال 1976 مآموریت خود را آغاز نمود . این ماهواره در مدار همزمان خورشیدی قرار گرفت .از دید هر ماهواره در مدار سنکرون زمین خورشیدی ،  خورشید همواره دارای زاویه ثابتی نسبت به اجسام روی زمین است . انتخاب این مدار به این منظور بوده که بتوان از طریق  تغییر سایه اجسام به  ارتفاع آنها پی برد.

این ماهواره همچنین ازدستگاهی با تکنولوژی جدیدی برای تهیه عکسهای با کیفیت استفاده میکرد بنا (CCD ).

 

Charge Coupled Devices

تکنولوژی CCD  در سال 1969 توسط Bell Labs  امریکایی اختراع گردید. این دستگاه سبک دارای سنسورهای بی نهایت حساس برای عکسبرداری از اجسام است . حساسیت این وسیله 15 برابر بیشتر از فیلم های عکاسی بوده و سطح CCD  از سلولهای مشبک مستطیل شکلی که دارای حساسیت نوری  میکروسکوپی است تشکیل شده اند. هنگامیکه تصویر یک جسم بر روی این صفحه قرار بگیرد سلولهای آن متناسب با میزان نور تولید جریان الکتریکی می نماید.

بوسیله این شبکه حساس تقریبا تمامی سلولهای نوری بشمارش در می آیند. بوسیله این تکنولوژی که بر روی لنزهای پرقدرت دوربینهای ماهواره های جاسوسی قرار میگیرند ، تصاویر بسیا ر واضح و با رزولیشن بالا می توان تهیه کرد.

 

ماهواره جاسوسی LACROSSE

این ماهواره در دسامبر 1988 توسط آژانس فضای امریکا NASA  طراحی و ساخته شد. مبلغی بالغ بر 500 میلیون دلار هزینه ساخت این ماهواره گردید. ویژگی ماهواره LACROSSE همانند دیگر ماهواره های جاسوسی در میزان حساست عکسبرداری آن می باشد.

این ماهواره طیفی از انرژی مایکرویو را بر طرف زمین گسیل داشته و سیگناهای ضعیف منعکس شده از سطح زمین را دریافت میکند. بر این اساس ماهواه قادر خواهد بود اجسام روی زمین را حتی در هنگام شب و یا از میان توده های ابری مشاهده کند.

این ماهواره برای تولید انرژی لازم خود از پنلهای خورشیدی بسیار بزرگی استفاده میکند که نسبت به سایر ماهواره ها بسیار قابل ملاحظه می باشد . همچنین این ماهواره از آنتنها ی مستطیل شکل بزرگی با ابعاد 16متر طول و 4 متر عرض برخوردار می باشد. این سطح مستطیل شکل خود از آنتنهای افقی وعمودی کوچکی تشکیل شده است که در دریافت سیگنالهای ضعیف زمینی بسیار مفید می باشند.

ماهواره LACROSSE همچنین از تکنولوژی ([2][2](SAR  برخوردار می باشد. این سیستم راداری ماهواره را قادر می سازد  تا از میان تاریکی ، توده های آبری و یا مه بتوان تصاویری تهیه کند . این تکنولوژی در ماهواره  Radarsat  نیز بکار گرفته شده است. با این وسیله میتوان اجسام با طول یک متر را مشاهده کرد که این میزان برای مشاهده ادوات نظامی ضروری است .

علارغم سایر روشهای عکسبرداری که تصاویر بصورت پیوسته و یکجا ثبت می گردند ، در این روش تصویر یصورت اجزاء کوچک لحظه ای تشکیل می گردد.

 


 

 

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 23:43 | آرشیو نظرات

ماهواره ای و الکترونیکی

 (1/2) > >>

hoaliba128110:
دز این بخش با ادوات نظامی و شبه نظامی الکترونیکی و ماهواره ای آشنا می شوید

hoaliba128110:
GPS یا (Golobal Positining System) یک سیستم ماهواره‌ای است که توسط وزارت دفاع امریکا ساخته شده است
 

 gps اطلاعات دقیقی از محل، و زمان را در سراسر دنیا در اختیار کاربرها قرار می‌دهد. سیستم GPS سیگنال‌هایی را ارسال می‌نماید که توسط گیرنده‌های GPS دریافت می‌شود و موقعیت مکانی،‌ سرعت و زمان را در هر جای کره زمین در هر موقع از روز یا شب و در هر شرایط آب و هوایی محاسبه می‌نماید. سیستم مکان‌یاب جهانی یا GPS یک منبع ملی و مورد استفاده بین‌المللی برای یافتن موقعیت محل،‌ مسیریابی و زمان سنجی می‌باشد. و از سه قسمت تشکیل یافته است.

فضا، کاربر، کنترل( Space , User , Control )

سیستم GPS شامل 3 بخش،‌ فضا، کنترل و کاربری می‌باشد. بخش فضایی شامل آرایش ماهواره‌ها در فضا با (Constellation) می‌باشد. اولین سری این ماهواره‌ها در سال 1978 در مدار قرار داده شد. و در سال 1986 توسعه و تکمیل آرایش ماهواره‌ای سیستم GPS به علت جلوگیری از خطرات ناشی از عدم مسیریابی انجام پذیرفت. در فوریه 1989 آرایش ماهواره‌ای سیستم GPS با 24 یا تعداد بیشتری ماهواره در مدار کامل و فعال گردید. سیستم کنترل توسط ارتش آمریکا انجام می‌گیرد که ردیابی و نگهداری آنها را در مدار کنترل می‌نماید.

بخش کاربرها، شامل کاربرهای نظامی و شخصی هر دو می‌باشد. کاربرهای نظامی از سیستم GPS به عنوان، مسیریابی،‌ شناسایی، و سیستم هدایت موشکی استفاده می‌نمایند و کاربرهای شخصی هم می‌توانند همانند نظامی‌ها و براساس نیاز از این سیستم استفاده کنند.

بخش فضایی( Space Segment )

ماهواره‌های GPS در حدود 900 kg وزن و 5 متر با نیل‌های خورشیدی طول دارند. عمر مفید این ماهواره‌ها برای5/7 سال طراحی شده است اما اغلب مدت زمان بیشتری در مدار مورد استفاده قرار می‌گیرند. پنل‌های خورشیدی نیروی اولیه را تهیه می‌نمایند و نیروی (تغذیه) ثانویه توسط باطری‌های Nicod تأمین می‌شود. در هر ماهواره چهار ساعت (Clock) اتمی فوق‌العاده دقیق نصب گردیده است. در سپتامبر 2001 تعداد ماهواره‌های مورد استفاده در مدار 27 عدد بوده است.

مدارات ماهواره‌ها( Satellite orbits )

شامل 6 مدار با فاصله 60 درجه و در هر مدار 4 ماهواره وجود دارد و این امکان را فراهم می‌سازد که با وجود اشکال و خرابی 2 ماهواره در هر مدار سیستم کار نرمال خود را انجام دهد. هر سطح مداری شیبی برابر با 55 درجه با سطح مدار استوایی دارد. ارتفاع زیاد مدار (km 20000) باعث ثابت ماندن ماهواره‌ها در مدارشان می‌شود. همچنین ارتفاع زیاد ماهواره باعث پوشش منطقه وسیعی در روی زمین می‌شود.

ماهواره‌های GPS هر نقطه در روی زمین را 2 بار در روز پوشش می‌دهند (از هر نقطه در روی زمین دوبار در روز می‌گذرند).

سیگنال‌های ماهواره( Satellite Signals )

هر ماهواره یک سیگنال مسیریابی که شامل عناصر مداری، وضعیت ساعت (Clock)‌، زمان سیستم و وضعیت پیام‌ها می‌باشد را ارسال می‌نماید. به علاوه یک تقویم نجومی (almanac) تهیه می‌شود که اطلاعات (تقریبی) را برای هر ماهواره فعال ارسال نماید. سیگنال‌های رادیویی با سرعت نور منتشر می‌شوند. سیصد هزار کیلومتر در ثانیه، مدت زمان 06/0 ثانیه طول می‌کشد که سیگنال ارسالی از ماهواره GPS به زمین برسد. این سیگنال‌ها با قدرت کم (حدود 300 تا 350 وات در طیف مایکروویو) ارسال می‌گردند.

کد C/A (Coarse A qwsition Cood) برای استفاده کاربرهای شخصی در دسترس می‌باشد و به عنوان (SPS) (Standard Positining Service) مسیریابی استاندارد. PPS یا Precise Positioning Service سرویس مکان یابی دقیق که منحصراً در دسترس کاربرهای نظامی و کاربرهای مجاز می‌باشد. سیگنال‌های ماهواره به خط مستقیم جهت رسیدن و استفاده گیرنده‌های GPS نیازدارند. درخت، ساختمان،‌ کوه و حتی دست و یا بدن می‌تواند سیگنال‌های ماهواره‌ها را بلوکه نماید.

تقویم نجومی یا Almanac شامل اطلاعاتی راجع به مدارات 24 ماهواره می‌باشد. یک گیرنده GPS از تقویم نجومی که در پیام‌های دیتای ماهواره وجود دارد برای موقعیت هر ماهواره‌ای که ردیابی می‌کند استفاده می‌نماید. نرم افزار mission planning برای تهیه گراف و موقعیت ماهواره‌های قابل رؤیت و بهترین زمان بررسی در منطقه مخصوص،‌ از تقویم نجومی استفاده می‌نماید. تقویم نجومی برای مدت 30 روز معتبر می‌باشد،‌ اما هر بار که گیرنده GPS روشن می‌شود بطور اتوماتیک تقویم نجومی را دریافت می‌کند (در مدت زمان 15 دقیقه). استفاده از تقویم نجومی به روز یا up-to-date برای استفاده از ماهواره‌هایی که در دید گیرنده‌های GPS قرار می‌گیرند بسیار مهم می‌باشد.

بخش کنترل Control Segment
بخش کنترل شامل پنج ایستگاه مونیتور در اقصا نقاط جهان شامل هاوایی، کواجالین،‌ جزیره اسنشن، دیوگوگارسیا و کلورادو می‌باشد. ایستگاه (MCS) یا مرکز کنترل در کلورادو قرار دارد. ایستگاه‌های مونیتور، ماهوار‌های در معرض دید را ردیابی می‌نماید و اطلاعات فاصله را جمع‌آوری و این اطلاعات را در ایستگاه MCS تجزیه و تحلیل و سپس مدارات ماهواره‌ها را مشخص می‌نماید و پیام‌های هر ماهواره مکان‌یاب را به روز می‌نماید. اطلاعات به روز شده از طریق آنتن‌های زمینی به ماهواره‌ها ارسال می‌گردد. ماهواره‌های GPS 1- پیام‌های اطلاعاتی ماهواره (موقعیت و زمان) 2- تقویم نجومی 3- اصلاح مداری را که از ایستگاه MCS دریافت می‌نمایند، ارسال می‌کنند و گیرنده‌های GPS از تمامی این اطلاعات جهت محاسبه موقعیت استفاده می‌نمایید.

مجله ی : پیشرفت

hoaliba128110:

hoaliba128110:
آشنایی با ماهواره ها
 


     علم با سرعت فوق العاده زیادی روبه پیشرفت است، این پیشرفت و تکامل در علوم نظامی تأثیر بسزایی گذاشته که از آن جمله می توان به جاسوسی نوین اشاره کرد، این جاسوسی با استفاده از وسایل و دستگاه های گونانی نظیر ماهواره ها، سیستم های استراق سمع، چشم های الکترونیکی و... صورت می گیرد. به جاسوسی با استفاده از دستگاه ها و وسایل فوق جاسوسی فنی و الکترونیکی گویند. سازمان های جاسوسی کشورهای ابرقدرت از این دستگاه ها به تنهایی و گاهی به عنوان مکمل جاسوسان در امر به دست آوردن اطلاعات استفاده می کنند، ماهواره ها جز مهم ترین این دستگاه ها به شمار می آیند. امروزه ماهواره های پیشرفته گوناگون هر فعالیتی در زمین، آسمان و دریا را مشاهده و ثبت می کنند، کار با این دستگاه ها مستلزم گذرانیدن دوره های عالی بوده که در این مقاله اشاره مختصری به انواع ماهواره ها و کاربرد آن ها شده است.

ماهواره های علمی نظامی (Military Scientific Satellite)

ماهواره های هواشناسی نظامی (Military Weather Satellite)

ماهواره های مخابراتی نظامی (Military Communications Satellite)

ماهواره های ناوبری نظامی (Military Navigation Satellite)

ماهواره های جاسوسی نظارت دریایی (Ocean Surveillance Satellite)

ماهواره های هشداردهنده (Erly Warning Satellite)

ماهواره های استراق سمع (Electromagnetic Reconnaissance Satellite)

ماهواره های عکاسی (Phto Reconaissonce Satellite)
 

ماهواره های علمی نظامی
(Military Scientific Satellite)
     تاکنون ماهواره های بسیاری در مدارهای مختلف زمین فرستاده شده است، بسیاری از این ماهواره ها در مدارهای مختلف که قرار می گیرند دچار مشکلاتی شده که بیشتر به سبب وضعیت خاص محیط رخ می دهد، عمده این مشکلات ذرات بارداری است که از خورشید ساطع می شوند. دانشمندان برای تحقیق ماهواره های علمی را ساخته و آن ها را در مدارهای مختلف زمین قرار می دهند، این ماهواره ها مجهز به سنجشگرهای الکترون، پروتون و ذرات آلفا بوده و مشاهدات علمی خود را به زمین مخابره می کنند.
 

ماهواره های هواشناسی نظامی
(Military Weather Satellite)
    پیش بینی وضع هوا در امور مختلفی مانند عملیات نظامی، پرواز هواپیماها و... امری حیاتی می باشد. به همین منظور ماهواره هایی طراحی شده اند که وظیفه اصلی آن ها ارسال منظم وضعیت جوی دنیا به مراکز تحقیقاتی و هواشناسی است. اولین ماهواره نیز (Block 4) بود که در تاریخ 16 سپتامبر 1966 توسط آمریکا به فضا فرستاده شد.
 

ماهواره های مخابراتی نظامی
(Military Communications Satellite)
     ارتباطات و مخابره پیام جایگاه ویژه ای در تکنولوژی دارد، نیروهای نظامی لازم است هر لحظه با رده های خود ارتباط برقرار کنند. با در اختیار داشتن ماهواره های مخابراتی امکان ارسال و دریافت هزاران پیام به صورت رمز شده پدید می آید. این ماهواره ها می توانند ارتباط آنی و محرمانه بین واحدهای نظامی و... در هر نقطه جهان را با رده های خود برای مثال با وزارت دفاع ایجاد کنند. اولین ماهواره مخابراتی توسط آمریکا در تاریخ 16 سپتامبر 1965 به نام (DSCS1) به فضا پرتاب شد.
 

ماهواره های ناوبری نظامی
(Military Navigation Satellite)
    جهت یابی و پیدا نمودن موقعیت لازمه هر واحد نظامی بوده که فرماندهان باید آن را فرا گرفته باشند، امروزه با کمک سیستم مکان یابی جهانی "GPS" (Global Positioning System) هر کس قادر است به راحتی موقعیت خود را در هر کجای کره زمین تشخیص دهد. سیستم مکان یابی جهانی به کمک ماهواره های ناوبری فعال است. تلاش برای نصب این سیستم از دهه 60 آغاز شد، اکنون دستگاه های مکان یابی جهانی در سایزهای مختلف (حتی سایز جیبی) در اختیار نیروهای نظامی و غیر نظامی قرار گرفته، تانک ها، هواپیماها، کشتی ها، زیردریایی ها و... قادرند به کمک این دستگاه به راحتی موقعیت خود را در هر نقطه جهان پیدا کنند، شرایط بد جوی در عملکرد این سیستم اختلال ایجاد نمی کند. همچنین با کمک این دستگاه فرماندهان نظامی موقعیت دشمن را در جبهه نبرد پیدا کرده و تدابیر لازم و مناسب را برای حمله و دفاع را در نظر بگیرند. هدایت موشک های کروز نیز از جمله وظایف این ماهواره ها است.
این ماهواره ها وظایف عمده زیر را بر عهده دارند:
1-      جهت یابی دقیق یگان های زمینی، هوایی و دریایی
2-      هدایت موشک
3-      پیدا کردن موقعیت دشمن (نیروها، هواپیماها و موشک ها و...)
4-      کنترل رفت و آمد زمینی، هوایی و دریایی
5-      هدایت تیم های جستجو و امداد و نجات
6-      مطلع شدن از انفجارهای هسته ای
7-      کمک به ماهواره های مخابراتی
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد GPS  به صفحه ی زیر مراجعه کنید:

برای نمایش لینک ها باید عضو باشید. برای ثبت نام عضویت را انتخاب کنیدانجمن گفت و گوی بسیجیان

 

ماهواره های جاسوسی نظارت دریایی
(Ocean Surveillance Satellite)
     این ماهواره ها نظارت در اقیانوس ها و دریاها را به عهده دارند، فعالیت گسترده این ماهواره ها از دهه 70 آغاز شد. 14 دسامبر 1971 اولین گروه ماهواره های نظارت دریایی آمریکا که در مرکز تحقیقات نیروی دریایی ساخته شده بود به فضا پرتاب شدند. این ماهواره ها قادرند فعالیت کلیه شناورهای دریایی و زیردریایی را کشف و به مراکز خود گزارش کنند، لازم به ذکر است ماهواره اتمی روسی کاسموس 954 که در ژانویه 1987 در شمال کانادا سقوط کرد و ماجرای جنجال داشت، از این نوع ماهواره ها بود.
 

ماهواره های هشداردهنده
(Erly Warning Satellite)
     این نوع ماهواره ها مجهز به سنجشگرهای مختلف و حساسی است، سنجشگرهای فوق با کشف اشعه مادون قرمز ناشی از حرارت ساطع شده از موتور موشک های دوربرد می تواند شلیک این نوع موشک ها را کشف و به مرکز خود مخابره کند، اولین سری از این ماهواره ها به نام میداس مخفف تیم هشدار دهنده دفاع موشکی (Missile Defense Alarm System) در تاریخ 26 فوریه 1960 توسط نیروی هوایی آمریکا به فضا پرتاب شد. ماهواره های هشدار دهنده قادرند فعل و انفعالات اتمی را در سراسر کره زمین و به فاصله ده ها میلیون مایل در فضا تشخیص دهند.
 

ماهواره های استراق سمع
(Electromagnetic Reconnaissance Satellite)
         این ماهواره هادر اختیار سازمان های جاسوسی قرار دارند و اطلاعات مربوط به آن ها سری است. اصول کار ماهواره های فوق به این شکل است ک در سیستم های مخابراتی سازمان های نظامی و غیر نظامی رخنه کردهه و پیام های آن ها را ضبط و به مراکز زمینی خود ارسال می کنند. برخی از این ماهواره ها امکان ارتباط بین جاسوسان و سازمان های اطلاعات را برقرار می کنند، بدین طریق که جاسوسان از طریق ساعت مچی، خودکار و... که در واقع گیرنده و فرستنده می باشد با ادارات خود در سراسر دنیا تماس بگیرند.

 

ماهواره های عکاسی
(Phto Reconaissonce Satellite)
ماهواره های فوق را می توان به جرات مشهورترین ماهواره های جاسوسی نامید. این ماهواره ها قادرند از هر نقطه مطلوب در جهان عکس بگیرند، اولین سری از ماهواره های عکاسی به نام (Samos) مخفف (Satellite And Missile Observation System) در دهه 60 کار خود را آغاز کردند، ماهواره های عکاس قادرند عکس سیاه سفید، رنگی و مادون قرمز بردارند و عکسبرداری در شب و روز تأثیر زیادی بر کار آنها ندارد. قدرت وضوح تصاویر در برخی موارد به حدی است که می توان درجه روی لباس یک فرد نظامی را دید یا نوع سلاح او را تشخیص داد، عکس های فوق توسط کپسول مخصوص یا به صورت پیام به زمین فرستاده می شود.

ماهنامه جنگ افزار

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 23:34 | آرشیو نظرات

ماهواره های هواشناسی

با وجود ماهواره های هواشناسی و ماهواره مخابراتی ما قادر خواهیم بود تا از اوضاع جوی هر نقطه از کره زمین را که خواسته باشیم مطلع گردیم . به این منظور کانالهای تلویزیونی و سایتهای اینترنتی برای اطلاع شرایط جوی راه اندازی شده اند تا هرکس بتواند شرایط محیط خود را براحتی بررسی کند.

مهندسین هواشناسی از اطلاعات ماهواه بخوبی استفاده کرده و به آنها اطمینان دارند.ماهواره های هواشناسی نه فقط به منظور پیش بینی اوضاع جوی بلکه با اهداف دیگری که در زیر به آنها اشاره خواهیم کرد به مآموریت خود ادامه می دهند.

  • ماهواره های هواشناسی با ارسال امواج رادیویی با طول موجهای مختلف به طرف زمین و دریافت انعکاس این امواج اقدام به تجزیه و تحلیل و استخراخ اطلاعات ارزشمندی مانند میزان دمای سطح زمین ، میزان انرژی رها شده ، چگونگی لایه های جوی و .... می پردازند.
  • ماهواره های هواشناسی به کمک ماهیگیران حرفه ای آمده و آنها را از اوضاع جوی و دمای دریا ها مطلع می سازند.
  • ماهواره های هواشناسایی توانایی کسب اطلاعات مربوط به میزان بارش برف در خلال فصل زمستان ، حرکت کوه های یخی در مناطق قطبی را داشته و حتی می توانند عمق اقیانوسها را تعیین کنند.
  • ماهواره ها ی هواشناسی علاوه بر توانایی تهیه عکسهای با کیفیت بسیار بالا بصورت اپتیک قادرند بوسیله دوربینهای مادون قرمز خود تصاویر ارزشمندی در شب و هوای ابری تهیه کنند. همچنین بوسیله دوربینهای مادون قرمز میتوانند بر روند تغییرات در جنگلها نظاره داشته باشند.
  • ماهواره های هواشناسی نیز دارای حسگرهای حساس به بخار آب بوده و میتواند میزان چگالی بخار آب در لایه های جوی را بسنجد.
  • ماهواره های هواشناسی قادرند اطلاعات مربوط به فعالیت آتشفشانها ،  سرعت و حجم ابرها ، سرعت و جهت طوفانها ، زلزله های دریایی (سانومی) را شناسایی کره و در اختیار ما گذارد.
  • ماهواره های هواشناسی با استفاده از وسایل جانبی مانند فرستنده های شناور در اقیانوسها اوضاع و شرایط محیطی را جمع آوری کرده ، پس از آنالیز آنها را در اختیار ایستگاهها ی مرکزی زمینی قرار می دهد.

ماهواره های هواشناسی در دو نوع مختلف ساخته و مورد استفاده قرار میگیرند. نوع اول ماهواره های هواشناسی ماهواره های مدار همزمان زمین هستند.این ماهوارهها بدلیل ویژگی مداری خود همواره برروی مناطق تحت پوشش خود ثابت هستند. به همین دلیل از آنها برای جمع آوری اطلاعات جوی و محیطی مربوط به مناطق معین استفاده می شود . این ماهواره ها در ارتفاع ۳۵۵۰۰ کیلومتری قرار دارند. از این ماهواره ها برای مشاهده حرکت ابرها ، سرعت و جهت طوفانها، تغییرات اوضاع دریاها و اقیانوسها، حتی زلزله های دریایی (سانومی) استفاده می شود.

نوع دیگر ماهواره های هواشناسی ماهواره های مدار قطبی هستند . این ماهواره درمدار پایین تری نسبت به ماهواره های مدار همزمان قرار دارند . از اینرو این ماهواره ها قادرند جزئیات بیشتری از تغییرات جوی در اختیار ما قرار دهند . عکسهایی که این ماهواره ها تهیه میکنند بسیار باکیفیت تر و دقیقتر از ماهواره های مدار همزمانی است. این ماهواره ها هر ۹۰ دقیقه یکبار در مدار خود به دور زمین می چرخند و خلال یکدور گردش بدور زمین نوار باریکی از سطح زمین را تحت پوشش خود قرار می دهند. با کنار هم قرار دادن این نوارها تمامی سطح زمین پوشش پیدا میکند . این ماهواره ها مناطق قطبی را در هر دور تناوب خود پوشش میدهند. نهایتآن این ماهواره ها جزئیات بسیار دقیقی از محیط زندگانی ما در اختیارمان میگذارد.

ماهواره هواشناسی  Meteosat 

این ماهواره از نوع مدار همزمانی بوده و توسط آژانس فضایی اروپا (ESA ) طراحی و ساخته شده است .این ماهواره مآموریت خود را از سال ۱۹۸۸ در مدار زمین آغاز کرده است. این ماهواره علاوه بر توانایی در تهیه تصاویر هواشناسی بصورت اپتیک و با کیفیت مطلوب می توانند توسط دوربینهای مادون قرمز خود تصاویر جالب توجه ای در تاریکی شب و یا از میان توده های تهیه کند. همچنین این ماهواره اطلاعات جمع آوری شده را بصورت رمز به ایستگاه مرکزی خود در آلمان ارسال میکند و از آنجا به هر جا که لازم باشد ارسال میگردد.

ماهواره Neteosat  یک ماهواره استوانه ای شکل است که قطر آن ۲۱۰ سانتیمتر و ارتفاع آن ۴۳۰ سانتیمتر می باشد. این ماهواره دارای تلسکوپ پرقدرت رادیومتری بوده که در قسمت میانی ماهواره قرار دارد. بدنه استوانه ای شکل آن از سلولهای خورشیدی ساخته شده است که برای تهیه انرژی لازم ماهواره بکار گرفته می شود.فضای بین بدنه استوانه ای شکل و لوله میانی آن بوسیله لوازم جانبی و باطریهای قابل شارژ تجهیز شده اند. علاو براین ماهواره فوق وسایل جمع آور مختلفی را به همراه خود حمل می کند تا وسعت جمع آوری آن افزایش یابد.

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:4 | آرشیو نظرات

شکست پرتاب ماهواره های Glonass.

مدت زمان زیادی از پرتاب ناموفق سه ماهواره Glonass از پایگاه بایکونور نمی گذرد. رسانه های بین المللی به صورتهای متفاوت با آن روبرو شدند. برخی این حادثه را دیدگاه منفی دیده و آن را به عنوان پایان این پروژه تلقی کردند. البته روسها رویکرد دیگری دارند و آژانس فضایی روسیه اعلام کرده است که 20 ماهواره فعال این سیستم با سلامت کامل به کار خود ادامه می دهند. روسیه اعلام کرده است که در اوایل سال 2011 م ماهواره های جایگزین را به فضا خواهد فرستاد. برنامه بلند مدت اعلام شده روسها مشخص می کند که در اوایل سال 2013 م نسل جدید ماهواره های GLONASS K2 به فضا پرتاب خواهند شد.

پرتاب ناموفق این سه ماهواره تنها یک شکست موقت خواهد بود و محیطهای کاری استفاده از سیستمهای GNSS  (GPS+GLONASS+ . . .) به جای GPS را قبول نموده است. روسها در میان مدت کاربردهای  Glonass  را توسعه می دهند. کاربردهایی نظیر حمل و نقل، کاربردهای اجتماعی، تهیه زیرساختها و ... . بدون شک مهمترین حسن GLONASS افزایش دقت سیستمهای تعیین موقعیت ماهواره ای است. به این ترتیب کاربرد این سیستمها در نقشه برداری و کاربردهای موبایل مخصوصا در مناطق شهری افزایش می یابد.

آنچه قطعی  است ، تکمیل شدن سیستم Glonass و افزایش کاربردهای آن در دنیای ژئوماتیک است. واقعیتی که خود را برای آن باید آماده کنیم.

   

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 15:59 | یک نظر

ماهواره های اکتشافی

ماهواره های اکتشافی در اصل بعنوان عمومی ماهواره محسوب نمی گردد و بهتر است به آنه فضا پیما بگویم  بنا بر تعریف ماهواره جسمی است که بدور جسم دیگر در مدار خاصی بگردش درآید. اما فضا پیما ها در اعماق فضا از جمله منظومه شمسی سفر میکنند.

این فضاپیما ها در طی سفر خود تصاویر با جزئیات مطلوب و دیگر اطلاعات موجود را به زمین ارسال میکند. فضاپیما ها مسئولیت پاسخگویی به سئوالات منجمان و متخصصان فضایی را برعهده دارند. بطور مثل طوقه های ابرمانند اطراف سیاره مشتری توسط یک فضا پیما ی اکتشافی کشف گردید.

فضا پیماهای اکتشافی بدلیل نوع ماموریتشان می بایستی بسیار مقاوم و مستحکم ساخته شوند تا در دوران مآموریتشان دچار مشکل نشوند. این ماهواره ها اگر چه ممکن است دارای ظاهری مشابه با سایر ماهواره ها باشند ، لیکن با ماهواره های نجوم کاملا متفاوت می باشند . این فضاپیما ها قادرند در کهکشان بی نهایت انجام وظیفه نموده و اطلاعات اکتشافی را به زمین ارسال کنند. فضا پیمای گالیله از نوع ماهواره های است.

فضا پیمای گلیله

فضا پیمای گالیله در سازمان فضایی ایالات متحده امریکا (NASA  ) طراحی و در 18 اکتبر 1989 مآموریت خود را آغاز کرد. گالیه با اهداف مطالعه سیاره مشتری به مدت 2 سال شروع بکار نمود . ماموریت این فضاپیما مطالعه بر روی اتمسفر سیاره مشتری ، اقمار و میدان معناطیسی آن بود.

نام این فضا پیما برگرفته از گالیله دانشمند ایتالیایی که توانسته بود اغلب اقمار مشتری را در سال 1610 بوسیله اولین تلسکوپ نجومی کشف کند، می باشد.

فضا پیمای گالیله بوسیله تجهیزات خود مستقیما اقدام به جمع آوری ویژگیهای این سیاره نمود. این ماهواره اولین ماهواره ای است که باسیاره مشتری بصورت رویارو ملاقات نموده است. دانشمندان شش ملیت در این مآموریت مشارکت دارند. هدف بعدی گالیله پس از رسیدن به مشتری نفوز به لایه های ابر مانند این سیاره و تهیه تصاویر و ارسال آن به زمین بود.

گالیله اطلاعات جوی سیاره مشتری را که در 130 تا 160 کیلومتر زیر پوشش  لایه های ابری است به زمین مخابره می کند . این فضا پیما آنقدر به مشتری نزدیک گردید که سخره های این سیاره را مشاهده کند . این سخره ها در حدود 60000 کیلومتر در زیر لایه های ابری قرار دارند. این ماهواره پاسخگوی سئوالات دانشمندان از قبیل نوع و قطر لایه های ابری قدرت و جهت بادهای مشتری و سایر سئوالات بوده است. www.pcpars.com 

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:7 | آرشیو نظرات

ماهواره های مخابراتی

امروزه بعید بنظر میرسد انسان روزی را  حداقل بدون استفاده از یک ماهواره سپری کند. آیا میدانید شما در چه مواقع از ماهواره ها ی مخابراتی استفاده میکنید؟

آیا تا کنون از تلفن برای برقراری ارتباط با مسافتها دور استفاده کرده اید؟ آیا از تلویزیون - دستگاه فکس - پیجر - تلفن ماهواره ای و حتی رادیو استفاده کرده اید؟ در اینصورت شما حتما بطور مستقیم و یا غیر مستقیم از ماهواره های مخابراتی استفاده کرده اید.  

ماهواره های مخابراتی امکان ارسال اطلاعات رادیو - تلویزیون - تلفن و... را به مسافتهای دور دست در  نقاط مختلف جهان را برای ما فراهم می سازد. بطوریکه قبل از بهره برداری از این تکنولوژی ارسال اطلاعات به مسافت های دور غیر ممکن و یا بسیار مشکل بود. با توجه به خاصیت امواج که بصورت خطی و مستقیم حرکت می کنند ُ امکان چرخش موج همراه با قوس زمین وجود نداشته و فرستنده ها نمی توانند نقاط دور را تحت پوشش قرار دهند. از آنجا که ماهواره ها در مدار زمین قرار می گیرند - امواج می توانند بطور مستقیم به آنها مخابره شده و از آنجا به ماهواره دیگر و یا مستقیما به مقصد خود در مسافتهای دور ارسال گردند.

ماهواره ها در انتقال اطلاعات می توانند بصورت فعال عمل کنند . به عبارت دیگر ماهواره ها دارای تجهیزات الکترونیکی به نام transpondrs  هستند که بمنظور دریافت - تقویت - و پخش مجدد امواج به طرف زمین از آنها استفاده می شود.

ماهواره های مخابراتی معمولا در مدار همزمان زمین قرار داشته و ارتفاع آنها در این مدار ۳۵۸۰۰ کیلومتر می باشد . در این مدار ماهواره ها با سرعتی متناسب با زمین حرکت کرده و همواره نسبت به ما ثابت هستند.

محدوده ای که ماهواره می تواند تحت پوشش خود قرار دهد footprint می نامند.بطور مثال یک ماهواره می تواند منطقه وسیعی از اروپا و یا آسیا را تحت پوشش خود قرار دهد.

ماهواره های مخابراتی همچنین در مدار بیضی زمین قرار میگیرند .در این مدار تخم مرغی شکل که زمین در یکی از کانونهای آن قرار میگیرد سرعت ماهواره متناسب با موقعیتش متغیر می باشد. در این مدار هرقدر ماهواره به زمین نزدیکتر شود سرعت آن بدلیل افزایش کشش جاذبه زمین افزایش می یابد. و با  دور شدن از زمین سرعت آن کاهش میابد.

ماهواره مخابراتی ANIK E

ANIK اولین ماهواره مخابراتی بود که در سال ۱۹۷۲ با طراحی TELESTAR برای پوشش کشور کانادا مورد استفاده قرار گرفت . اکنون شش نسل از نوع اولیه ANIK میگذرد این ماهواه ها جملگی در مدار همزمان زمین قرار می گیرند.

ANIK E2 در آوریل ۱۹۹۱ بوسیله موشک ARIANE به فضا پرتاب گردید. این درحالی بود که ANIK E1 در سپتامبر همان سال در مدار قرار گرفته بود این سری از ماهواره ها قوی ترین نوع ماهواره های مخابراتی محسوب می شدند.ANIKE E1  قابلیت پخش ۵۶ کانال تلویزیونی را داشت.

در ۲۶ مارس ۱۹۹۶ این ماهواره بدلیل به اتمام رسیدن منبع انرژی از کار افتاد . این ماهواره در  باند های فرکانسی C_ BAND برابر با (6.4MHz )  و KU_ BAND برابر      (۱۴.۱۲MHz )  فعالیت داشت و هر ماهواره تجهیزات سرویس دهی ۵۶ کانال آنالوک را به همراه داشت.

 

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:6 | آرشیو نظرات

تارخچه ارتباطات سیار

سیستم های اولیه تلفن سیار بصورت آنالوگ مورد استفاده قرار میگرفتن . این شبکه ها بوسیله یک آنتن مرکزی در یک شهر ویا یک منطقه فعالیت می کردند. به همین خاطر تلفنهای سیار می بایستی از فرستنده گیرنده های پرقدرت استفاده می کردند .بنابراین حجم و وزن این تلفنهای بصورتی بود که تنها برروی اتومبیلهای قابل استفاده بودند . این تلفنها قادر بودند تا مسافتهای ۶۰-۸۰ کیلومتری ارتباط برقرار کنند.

ازآنجا که این شبکه بصورت متمرکز و تک سلولی مورد استفاده قرار میگرفت طیف فرکانس رادیویی اجازه فعالیت گسترده را نمی توانست فراهم کند. با توجه به اینکه هر تلفن سیار برای برقرای اطلاعات نیازمند به یک جفت فرکانس دارد( یک فرکانس ارسال و یک فرکانس دریافت ) در این شبکه استگاه مرکزی تنها قادر به مهیا کردن ۲۵ جفت کانال رادیویی بودند.

شبکه سلولی تلفن سیار

 با سلولی کردن شبکه تلفن سیار تا حدودی مشکل قبلی ارتباطات سیار برطرف گردید. در این روش شهرها و یا مناطق مورد نظر به سلولهای شش ضلعی کوچکی تقسیم شدند . با این کار قدرت لازم برای فرستندهای سیار تا حد بسیار زیادی کاهش یافت . از این رو حجم و وزن آنها نیز کمتر شده و قابلیت حمل توسط افراد بوجود آمد.

بدلیل کاهش قدرت فرستنده و گیرنده ها در سیستم های سلولی و محدود شدن محدوده پوشش آنها مشکل تخصیص فرکانس به کاربران نیز تا حدی برطرف گردید  زیرا در سلولهای که در مجاورت یکدیگر نباشند امکان استفاده فرکانس واحد بدون تداخل وجود داشته و میتوان امکان سرویس دهی رادیویی را به حد چشمگیری افزایش داد.

شبکه استاندارد سلولی تلفن سیار

شبکه تلفن سیار پیشرفته (AMPS ) :این شبکه را با نام Advanced mobile phone system یا Analog mobile phone system  معرفی می کردند. بدلیل آنکه در ابتداء این شبکه بصورت آنالوگ فعالیت داشت ،این شبکه را نیز بنام شبکه تلفن سیار آنالوگ نا می برند.

اولین شبکه تلفن سیار تلفنی که توسط FCC در سال ۱۹۸۳ ساخته شد از این نوع بود. این شبکه در محدوه  فرکانسی 800MHz فعال بوده و پهنای باند فرکانسی آن 30KHz  برای برقراری ارتباط با کیفیت مناسب در نظر گرفته شده بود.

اطلاعات بشتر در این خصوص در سایت www.pcpars.com   

ورژن بعدی ارتباطات تلفن سیار بنام سیستم باند باریک (NAMPS ) یا Narrowband mobile phone system  بود که در این سیستم از تکنولوژی دیجیتال برای افزایش کانالهای ارتباطی استفاده می شد.

بعدها نه روش (AMPS) و نه (NAMPS ) تونست سرویس دهی قابل قبولی را برا ارتباطات دیجیتالی مانند اینترنت را فراهم سازد.

سیستم جهانی ارتباطات سیار (GSM )

شبکه تلفن سیار (Global system mobile comminucation ) یا (GSM) یک استاندارد جهانی بوده و در تمام نقاط جهان مورد استفاده قرار میگیرد. باند فرکانسی این شبکه در ایالات متحده امریکا 1900MHz بوده و در خارج از امریکا باندهای فرکانسی ۱۸۰۰MHz و 900MHz می باشد.

گوشی های تلفن همراه (موبایل ) به همراه کارتهای کوچک و قابل حملی که به آنها اصطلاحاُ ( SIM ) کارت (subscriber identification module ) می گویند و از طرف مراکز سرویس دهنده در اختیار مشترکین قرار می گیرد ، توانایی برقراری ارتباط را برای ما فراهم می سازد.

ارتباطات تلفن همراه نیز بصورت دیجیتالی بوده و امکان بهره برداری گسترده از این شبکه را برای ما فراهم میکند. علی رغم سیستم های آنالوگ سیستم ها دیجیتال توانایی فشرده سازی اطلاعات را نیز فراهم می کند.در آینده بیشتر به این موارد اشاره خواهد شد.

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:5 | آرشیو نظرات

ماهواره های ناوبری

ماهواره های ناوبری از سال 1950 بمنظور هدایت کشتی ها راه اندازی گردید. تا آن زمان کشتی های دریایی اطلاعات خود را تنها از طریق قطب نما و جهت ستارگان و طلوع و غروب خورشید بدست می آورند.

ایده استفاده از ماهواره های ناوبری در اول اکتبر 1957 با شروع فعالیت ماهواره ( Sputnik1 ) محقق گردید. دانشمندان دانشگاه Johns Hopkins   بمنظور هدایت این ماهواره از آزمایشگاه فیزیک این دانشگاه استفاده می کردند.

دانشمندان با استفاده از پدیده داپلر به این نکته پی برده بودند که در ارتباطات رادیویی هرگاه فرستند یا گیرنده متحرک باشد از تغییری که در فرکانس آنها حاصل می شود می توان به موقعیت ، سرعت و جهت  فرستنده دست یافت .

در ابتداء با توجه به پدیده داپلر ماهواره ها امواج رایویی با طول موج مشخصی را ساتر میکردند که گیرنده ها از آن طریق می توانستند به اطلاعات جغرافیای خود پی ببرند.

بعدها دانشمندان موفق شدند از طریق محاسبه سرعت و زمان طی شده توسط امواج، به فاصله مابین فرستندها و گیرنده ها دست پیدا کنند. در این روش محاسبات می بایستی کاملا دقیق بوده و زمان دستگاه های فرستنده با زمان دستگاه گیرنده دقیقا با یکدیگر سنکرون و همزمان باشند. بنا بر این با توجه به سرعت امواج رایویی که برابر با سرعت نور می باشد چنانچه مدت زمان انتقال امواج را داشته باشیم می توانیم فاصله بین آنها را محاسبه کنیم.

 

ماهواره های (Navstar )

ماهواره های ناواستار به منظور ایجاد شبکه ماهواره ای  ناوبری بوجود آمدند . این ماهواره ها دارای فرستنده هایی هستند که سیگنالهای دیجتالی را بصورت همزمان به زمین مخابره میکنند. این سیگنالها این امکان را برای کاربران فراهم میکند که بتوانند موقعیت خود را برروی زمین ویا هر ارتفاعی تعیین کنند.

از آنجا که این ماهواره ها سیگنالهای واحدی را بطور همزمان بطرف زمین ارسال میکنند ، هرگیرنده این سیگنالها را با فواصل زمانی مختلف متناسب با موقعیت خود دریافت میکند. سیگنالهای دریافت شده پس از آنالیز فاصله هر ماهواره را از دستگاه گیرنده معین میکند و با داشت حداقل چهار سیگنال از چهار ماهواره مختلف میتوان موقیت سه بعدی یک جسم را تعین کرد. با تکمیل شدن این ماهواره ها شبکه جهانی (GPS ) شکل گرفت.

 

شبکه موقعیت یاب جهانی (GPS )

اولین ماهواره شکل دهنده این شبکه که از نوع ناواستار می باشد توسط  ایالات متحده امریکا در سال 1978 شروع بکار کرد و در سال 1985 ماهواره های این شبکه به 10 عدد افزایش یافت و هم اکنون 24 ماهواره ناوبری یک پوشش جهانی را ایجاد نموده است .

ماهواره های این شبکه در شش مدار مختلف درارتفاع 20200 کیلومتری زمین در حال چرخش می باشند و دو تناوب آنها 12 ساعت بوده و در هر شبانه روز دو بار بدور زمین می چرخند.

کاربران با دردست داشتن یک دستگاه گیرنده  موسوم به جی پی اس میتوانند موقعیت خود را در هرنقطه حتی در مناطق قطبی شناسایی کنند.

گیرنده های جی پی اس  پس از دریافت سیگنالهای حداقل چهار ماهواره و آنالیز آنها در کامپیوترها کوچک خود به فاصله مابین دستگاه جی پی اس  تا ماهواره های مربوطه پی برده و نهایتا موقعیت مکانی خود را تعیین مکند.

هرگاه مختصات جسمی را  نسبت به چهار ماهواره داشت باشیم می توانیم از روابط مثلثاتی موقعین آن جسم را در فضای آن چهار ماهواره شناسایی کنیم .تمام این محاسبات در دستگاههای جی پی اس انجام گرفته و نهایتا موقعیت مکانی دستگاه برای کاربران به نمایش گذاشته می شود.

از آنجا که هر جی پی اس براحتی میتواند موقعیت طول و عرض جغرافیایی خود را شناسایی کند ، این دستگاه در صورت حرکت براحتی میتواند در واحد زمان سرعت خود را محاسبه کرده و در اختیار کاربران قرار دهد.

تکنولوژی جی پی اس علاوه بر توانایی تعیین طول و عرض جغرافیایی ، ارتفاع و سرعت ، دارای توانایی های دیگری مانند معین کردن حرکت زمین ، تغییرات سطح اقیانوسها و دریاهاو.. میباشد.

شبکه جی پی اس دارای پنج ایستگاه زمینی به منظور مونیتور کردن ماهواره ها و کنترل آنها می باشد. این ایستگاه در  , Diego Garcia  Hawaii, Kwajalein, Ascension Island ,Colorado Spring قرار دارند. آنتنها مرکزی این ایستگاه ها در , Diego Garcia  .Ascension Island, Kwajalein قرار داشته و ایستگاه کنترل مرکزی این شبکه بنام (MCS   ) در منطقه Falcon Air Force Base   واقع در Colorado  قرار دارد.

ایستگاههای مونیتورینگ تمامی 24 ماهواره را رهگیری کرده و اطلاعات خود را به مرکز کنترل (MCS ) جهت کنترل مداری و بروز کردن ماهواره ها ارسال می کنند. این اطلاعات نهایتا توسط آنتنهای زمینی به ماهواره ها مخابره می گرد.

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:3 | آرشیو نظرات

ماهواره های جاسوسی

ممکن است تاکنون زیاد واژه ماهواره های جاسوسی را شنیده باشید اما واقعا این ماهواره ها تا چه اندازه واقعیت داشته و چه توانایی های را دارند؟ در این مقاله تا حدودی با پاسخ این سئوالات آشنا خواهیم شد.

ماهواره های جاسوسی قادرند اطلاعات کشورهای مختلف جهان را بدون اطلاع آنها جمع آوری کرده و در اختیار سازمانهای جاسوسی خود قرار دهند. این ماهواره ها قادرند از اجسام روی زمین تصاویر رنگی  با کیفیت بالا تهیه نموده و آنها را تحت کنترل خود قرار دهند . این ماهواره ها میتوانند حرکت یک نفر را بر روی زمین مشاهده کرده و مختصات مکانی او را تعیین کنند. این ماهواره ها حتی قادرند در خلال شب و یا هوای ابری بوسیله تجهیزات پیشرفته خود اقدام به عکسبردای کنند.

عموما ماهواره های جاسوسی بمنظوری جمع آوری اطلاعات نظامی دیگر کشورها و شناسایی استعدادهای نظامی آنها بکار برده میشود. این ماهواره ها همچنین اقدام به جمع آوری رادیویی دیگر کشورهانموده و مکالمات رادیوی آنها را مورد استراق سمع قرار می دهند . این اطلاعات ممکن است مربوط به مکالمات تلفنی ، ارتباطات فکس ، تلفنهای موبایل ، حتی ارتباطات اینترنتی کشورهای دیگر باشد.

این ماهواره ها می توانند در تمامی مدارهای زمین قرار بگیرند . اما عمده ترین فعالیت آنها در مدار پایین زمین است تا بتوانند  تمام نقاط زمین را تحت پوشش خود قرار دهند.

از این ماهواره ها همچنین میتوان بعنوان پایگاه های نظامی فضایی استفاده نمود و حتی کلاهک های هسته را در آنها مستقر نمود.

ماهواره های نظامی را می توان به چهار شکل کلی تقسیم بندی کرد.

 

  1. ماهواره های عکسبردای اپتیکال

این ماهواره ها مجهز به دوربینهای عکسبرداری با لنزهای بسیار پرقدرت هستند و میتوانند تصاویر دیجیتالی دقیقی از اجسام روی زمین تهیه کنند. تصاویر تهیه شده توسط این ماهواره ها اپتیکال بوده و تنها از مناطقی تهیه میشود که در پوشش نور خورشید قرار داشته باشند . این ماهواره میتوانند تصاویر سه بعدی از اجسام روی زمین تهیه نموده و قادرند ارتفاع اجسام را نیز تخمین زده و اطلاعات وسیعی از این طریق جمع آوری کنند.سالیان مدیدی ماهواره های عکسبرداری بصورت فوق سری محسوب می شدند، اما امروزه این ماهواره ها خدمات خود را بفروش می رسانند و هر کس می تواند از آنها بهرمند گردد.

با این وجود ماهواره های عکسبرداری جاسوسی توانایی خود را افزایش داده و اکنون  قادرند اجسام کوچکی به اندازه یک پرتغال را مشاهده کنند. و قادر هستند از آنها فیلمبرداری کرده و بطور مستقیم به زمین مخابره کنند.از این ماهواره ها در فعالیتهای نظامی بسیار استفاده می گردد. و در حملات نظامی از این ماهواره ها برای هدایت موشکها نیز استفاده میگردد.

 

  1. ماهواره های عکسبرداری راداری

 ماهواره های فوق دارای تکنولوژی پیشرفته تری بوده و از طریق امواج رادیویی و مادون قرمز اقدام به مشاده و تصویر برداری از مناطق مختلف زمین مکنند. با این تکنیک حتی میتوانند در خلا شب و یا از میان لایه های ابری اقدام به جمع آوری اطلاعات کنند. اینگونه ماهواره ها با ارسال امواج رادیویی با طول موجهای بسیار کم و در یافت انعکاس این امواج اقدام به شناسایی،  جهت یابی ، تعیین سرعت ، مشخص نمودن جنس اجسام و... می کنند. ماهواره جاسوسی LACROSSE    از این نوع می باشد که در ادامه شرح آن خواهدآمد.

 

  3-  ماهواره های جمع آوری الکترونیک (Sigint )[1]

این ماهواره ها از سیستم های بسیار پیشرفته الکترونیکی بمنظور جمع آوری سیگنالهای رادیوی و استراق سمع آنها برخوردار هستند. این ماهواره ها هنگامی که در فراز منطقه ای قرار بگیرند اقدام به شناسایی و جمع آوری سیگنالهای رادیویی آن منطق میکنند. همچنین این ماهواره دارای دیکشنریهای کامپیوتری قدرتمندی هستند که به نسبت به علائم ، واژه ها ، کلمات خاصی حساس شده اند تا از میان اطلاعات پراکنده رایویی اطلاعات مورد نظر خود را شناسایی و جمع آوری کنند.

 

4- ماهواره های ارتباط نظامی

مآموریت این ماهواره فراهم ساختن فضای ارتباطی امن جهت ارتباطات نظامی در سراسر جهان می باشد . ارتباطات رادیویی این ماهواره بصورت دیجیتالی و در طیف گسترده رادیویی برقرارمی شود و از تکنیک های هوپینگ فرکانس و هوپینگ زمانی از با رمزهای بسیار پیشرفته استفاده میکند . امکان شنود و یا پارازیت این ارتباطات بهیچوجه امکان پذیر نبوده و ارتباطات امنی را برای نظامیان مهیا می کند.

ماهواره های جاسوسی از سال 1960 توسط ایالات متحده امریکا و اتحادیه جماهیر شوروی مورد استفاده قرار می گرفته اند. اولین سری ماهواره های جاسوسی امریکا ماهواره (Discover ) نامیده می شد. از آنجا که این ماهواره ها عمدتا در مدار قطبی زمین قرار می گیرند ، می توانند از تمام نقاط زمین اقدام به عکسبردار و جمع آوری اطلاعات نمایند.

سری بعدی ماهواره های جاسوسی امریکا با نام رمزی (KEYHOL ) یا KH  مورد استفاده قرار میگرفتند. این ماهواره  در مدار پایین زمین حدود 128 کیلومتری اقدام به عکسبرداری و جمع آوری اطلاعات می نمود.

ماهواره KH-9  سری دیگری از ماهواره های جاسوسی امریکا بود که دارای وزنی حدود 30000 پوند و با نام ستعار BIG BIRD شناخته می شد. این نام را بخاطر حجم بزرگی که این ماهواره داشت انتخاب کرده بودند.این ماهواره قادر به جمع آوری اطلاعات از میان لایه های قطور ابر و یا در تاریکی شب هستند.

ماهواره جاسوسی KH-11  با نام مستعار Kennan   در سال 1976 مآموریت خود را آغاز نمود . این ماهواره در مدار همزمان خورشیدی قرار گرفت .از دید هر ماهواره در مدار سنکرون زمین خورشیدی ،  خورشید همواره دارای زاویه ثابتی نسبت به اجسام روی زمین است . انتخاب این مدار به این منظور بوده که بتوان از طریق  تغییر سایه اجسام به  ارتفاع آنها پی برد.

این ماهواره همچنین ازدستگاهی با تکنولوژی جدیدی برای تهیه عکسهای با کیفیت استفاده میکرد بنا (CCD ).

 

Charge Coupled Devices

تکنولوژی CCD  در سال 1969 توسط Bell Labs  امریکایی اختراع گردید. این دستگاه سبک دارای سنسورهای بی نهایت حساس برای عکسبرداری از اجسام است . حساسیت این وسیله 15 برابر بیشتر از فیلم های عکاسی بوده و سطح CCD  از سلولهای مشبک مستطیل شکلی که دارای حساسیت نوری  میکروسکوپی است تشکیل شده اند. هنگامیکه تصویر یک جسم بر روی این صفحه قرار بگیرد سلولهای آن متناسب با میزان نور تولید جریان الکتریکی می نماید.

بوسیله این شبکه حساس تقریبا تمامی سلولهای نوری بشمارش در می آیند. بوسیله این تکنولوژی که بر روی لنزهای پرقدرت دوربینهای ماهواره های جاسوسی قرار میگیرند ، تصاویر بسیا ر واضح و با رزولیشن بالا می توان تهیه کرد.

 

ماهواره جاسوسی LACROSSE

این ماهواره در دسامبر 1988 توسط آژانس فضای امریکا NASA  طراحی و ساخته شد. مبلغی بالغ بر 500 میلیون دلار هزینه ساخت این ماهواره گردید. ویژگی ماهواره LACROSSE همانند دیگر ماهواره های جاسوسی در میزان حساست عکسبرداری آن می باشد.

این ماهواره طیفی از انرژی مایکرویو را بر طرف زمین گسیل داشته و سیگناهای ضعیف منعکس شده از سطح زمین را دریافت میکند. بر این اساس ماهواه قادر خواهد بود اجسام روی زمین را حتی در هنگام شب و یا از میان توده های ابری مشاهده کند.

این ماهواره برای تولید انرژی لازم خود از پنلهای خورشیدی بسیار بزرگی استفاده میکند که نسبت به سایر ماهواره ها بسیار قابل ملاحظه می باشد . همچنین این ماهواره از آنتنها ی مستطیل شکل بزرگی با ابعاد 16متر طول و 4 متر عرض برخوردار می باشد. این سطح مستطیل شکل خود از آنتنهای افقی وعمودی کوچکی تشکیل شده است که در دریافت سیگنالهای ضعیف زمینی بسیار مفید می باشند.

ماهواره LACROSSE همچنین از تکنولوژی ([2](SAR  برخوردار می باشد. این سیستم راداری ماهواره را قادر می سازد  تا از میان تاریکی ، توده های آبری و یا مه بتوان تصاویری تهیه کند . این تکنولوژی در ماهواره  Radarsat  نیز بکار گرفته شده است. با این وسیله میتوان اجسام با طول یک متر را مشاهده کرد که این میزان برای مشاهده ادوات نظامی ضروری است .

علارغم سایر روشهای عکسبرداری که تصاویر بصورت پیوسته و یکجا ثبت می گردند ، در این روش تصویر یصورت اجزاء کوچک لحظه ای تشکیل می گردند

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:2 | آرشیو نظرات

ماهواره های جو شناسی

 

این ماهواره ها به منظور مطالعه و شناسایی لایه های جوی زمین مورد استفاده قرار می گیرند. ماهواره های جو شناسی از نوع اولین ماهواره های فضایی محسوب می شود.

ماهواره Alouette  اولین ماهواره جو شناسی است که توسط کشور کانادا مورد استفاده قرار گرفت . هدف این ماهواره کاوش و تحقیق در لایه های تشکیل دهنده جوزمین بود . دانشمندان کانادایی در صدد بودند تا اطلاعاتی در مورد سرخی سپیده دم ، پرتوهای سفید فجرگاهی ، اجسام درخشان موجود در آسمان شمالی و لایه هایی که بر روی امواج رادیویی مزاحمت ایجاد می کند را بدست آورند .

 

ماهواره جو شناسی POLAR

این ماهواره در 24 فوریه 1996 توسط آژانس فضایی امریکا NASA   در پروژه جهانی علوم فضایی  مورد استفاده قرار گرفت . این دومین ماهواره ای بود که در این پروژه مورد استفاده قرار می گرفت .

کاوشگر POLAR   دارای یک مآموریت یک ونیم ساله بود. این ماهواره تجهیزات جانبی بسیاری برای جمع آوری اطلاعات جوی بهمراه داشت.

یکی از اهداف این ماهواره جمع آوری اطلاعاتی بود که به دانشمندان کمک می کرد در آینده از آنها برای حفاظت ماهواره ها از خطرات جوی استفاده کنند. زیرا این نگران همواره وجود داشت که در هنگام پرواز ماهواره ها در اعماق فضا ، تجهیزات آنها توسط تشعشعات مضر و دیگر اجسام موجود دچار مشکل گردند.

یکی دیگر از اهداف ماهواره POLAR   اندازه گیری فشار و دمای  محیط پلاسما بود که بنام Time /Pst  نامیده می شد. محیط پلاسما از گازهای یونیزه شده هیدوژن ، هلیم ، نیتروژن ، اکسیژن و مللولهای معلق دیگری تشکیل شده است.چگالی پلاسما به ارتفاع لایه های جوی بستگی دارد. حرکت و جاذبه زمین خود باعث بوجود آمدن پلاسما گردیده که برای سفینه های فضایی بسیار خطرناک می باشد.

این اطلاعات جمع آوری شده توسط ماهواره POLAR  به دانشمندان کمک می کند تا در طراحی سفینه های فضایی دقت کافی را بعمل آورده تا در این فضا مقاومت لازم را داشته باشند.

جدیدترین کشف POLAR  توانست به دکتر Louis Frant  کمک کند تا تئوری خود را با توجه به عکسهای گرفته شده توسط این ماهواره به اثبات برساند. در این تئوری عنوان شده بود که ابرهای بزرگ یخی موجود در لایه های جوی بر اثر برخورد یک جرم آسمانی با لایه اتمسفر زمین بوجود آمده اند.

این فرضیه میتواند نقطه عطفی برای دانشمند محسوب گردد تا منشاء پیدایش آب بر روی زمین را شناسایی کنند.

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:1 | آرشیو نظرات

ماهواره های نجومی

 

ماهواره های نجومی در واقع تلسکوپهای بزرگی هستند که در فضای معلق هستند. بدلیل ارتفاع زیادی که این ماهواره ها از سطح زمین دارند گازهای اتمسفری تآثیری بر روی دید این ماهواره ها نگذاشته و گرمای زمین نیز بر روی تجهیزات مادون قرمز این ماهواره ها بی اثر خواهد بود.به همین خاطر تلسکوپهای این ماهواره ها قادرند مشاهداتی تا ده برابر قوی تر از تلسکوپهای مشابه بر روی زمین داشته باشند.

این ماهواره ها از طریق آنالیز کردن طیف الکترومغناطیس مربوط به طول موجها مختلف نوری مانند( ماوراء بنفش ، اشعه ایکس ، طیف مرعی نور، مایکرویو و اشعه گاما) ، عکسهایی از اجسام بسیار دور تهیه میکنند.

ماهواره هابل یک ماهواره  نجومی بوده و عکسهای که از این طریق تهیه می گردد عکسهایی نیستند که توسط دوربینهای معمولی گرفته میشوند بلکه این عکسها از آنالیز طول موجهای امواج الکترومغناطیس موجود در فضا تهیه می شود. این امواج بر اثر انفجارت هسته ای در ستارگان بوجود می آید. ستاره های از این طریق کشف می گردند که حتی نور آنها به زمین نرسیده و تنها از طریق امواج الکترومغناطیس شناخته می شوند.

ماهواره های نجومی نیز تواناییهای بسیار زیادی دارند که در زیر به چند نمونه از آنها اشاره شده است.

  • از ماهواره های نجومی برای تهیه نقشه ستارگان و شکل سماوی استفاده می شود.
  • از ماهواره های نجومی برای کشف اسرار غیر قابل مشاهده کهکشان مانند سیاه چاله ها استفاده می شود.
  • از ماهواره های نجومی برای عکسبرداری از سیارات منظومه شمسی استفاده می شود.
  • از ماهواره های نجومی برای شناسایی پدیدهای فضایی مانند برخورد سیارک ها و غیره استفاده میشود.
  • از ماهواره های نجومی برای پاسخ دادن به هزاران اسرار علمی استفاده می شود.

ماهواره های نجومی بدلیل اینکه اطلاعات خود را از خارج از مدار داخلی خود تهیه می کنند با سایر ماهواره ها متفاوت می باشند.

 

ماهواره نجومی HUBBLE

ماهواره هابل در سال 1990 توسط آژانس فضایی امریکا NASA  طراحی و ساخته شد . این ماهواره نجومی بزرگترین تلسکوپ فضایی است که تاکنون ساخته شده است. این ماهواره قادر است سیارات بسیار دور با فاصله 14 میلیون سال نوری را مشاهده کند. دانشمندان امیدوارند این ماهواره بتواند پاسخ مناسبی برای  معمای هستی بیابد.

این ماهواره از آیینه های با قطر 2.4 متر و با کیفت فوق العاده برخوردارند. همچنین هابل دارای کامپیوترهای داخلی قوی بنام TDRS[1]  بمنظور ذخیره اطلاعات رهگیری ماهواره ای ست. این ماهواره اطلاعات خود را به ایستگاه زمینی White sands   واقع در New Mexico  ارسال می کند.

   

+ نوشته شده توسط ایمان علیان imalian_1368@yahoo.com در و ساعت 11:0 | آرشیو نظرات

ماهواره های ارتباطات تلفن سیار

امروزه هر کس میتواند برحتی از ارتباطات  سیار تلفن ماهواره ای استفاده کند. ارتباطات تلفن سیارماهواره ‌‌‌ای این امکان را برای ما فراهم می سازد تا بتوانیم در هر نقطه از کره زمین ، با سایر نقاط مورد نظر خود ارتباط برقرار کنیم . ویژگی این نوع ارتباطات در این است که علی رغم سیستم های سلولی زمینی ، هیچ نیازی به وجود سلول رادیوی در منطقه زمینی نبوده و در هر نقطه از روی کره زمین مانند وسط اقانوسها، مناطق کوهستانی ، میان جنگلها و ... میتوانیم از ارتباطات تلفنی استفاده کنیم.

ماهواره های شبکه تلفن سیار در مدارقطبی و در مدار پائین LEO   قرار دارند . تعداد ماهواره های لازم در مدار زمین ، جهت ، پوشش جهانی به ارتفاع ماهواره ها از سطح زمین و زاویه پرتو آنتنهای فرستنده گیرنده فضایی، بستگی دارد. واضح است  هر قدر ارتفاع مداری افزایش پیدا کند میزان پوشش زمینی افزایش یافته و تعداد ماهواره های کمتری جهت پوشش کامل مورد نیاز می باشد . همچنین هرقدر زاویه پرتوهای آنتن فضایی بزرگتر شود محدوه پوشش زمینی افزایش پیدا میکند . افزایش زاویه پرتو آنتنها ،مشکلات زیادی ایجاد میکند، مانند  ایجاد محدودیت در تخصص فرکانس  به کاربران و در نتیجه محدودیت در سرویس دهی . با افزایش محدوده پوشش زمینی ممکن است تعداد کاربران تلفن سیار از تعداد کانالهای قابل دسترس خیلی بیشتر شده و نهایتا کارایی سیستم بشدت کاهش یابد.

معمولا بمنظور غلبه بر این محدودیت ، مناطق تحت پوشش یک ماهواره  را به سلولهای کوچکتری همانند سلولهای شبکه زمینی تلفن سیار(GSM )، تقسیم بندی مینمایند. اما سلولهای که این ماهواره ها ایجاد میکنند بسیار بزرگتر از سلولهای زمین خواهند بود. به همین جهت به آنها مگا سلول می گویند.

در ماهواره های تلفن سیار از چندین آنتن با پرتو تشعشعی باریک برای فراهم ساختن سلولهای متعدد در یک پوشش زمینی استفاده میشود. اینکار امکان استفاده مجدد فرکانس در سلولهای متعدد را همانند سلولهای شبکه (GSM ) فراهم می سازد . در این روش تنها سلولهای همجوار نمیتوانند از فرکانس مشابه استفاده کنند.

معمولا پوشش هر ماهواره به 48 سلول تقسیم می شود. از آنجا که ماهواره ها در مدار قطبی در حال حرکت هستند ، برخلاف شبکه سلولی زمینی ، کاربران ثابت بوده ولی سلولها متحرک می باشند.

برای یک پوشش کامل 66 ماهواره نیاز است . این ماهواره ها در شش مدار زمین قرار گرفته و بعبارتی در هر مدار یازده ماهواره قرار میگیرد. چنانچه هر ماهواره در یک زمان ، 48 سلول را پوشش دهد ، در مجموع 3168 سلول توسط این شبکه فراهم می شود. هر سلول میتوان 250 کاربر را سرویس دهی نماید . این ماهواره ها بخاطر ویژگی ظاهریشان ، درهنگام غروب ویا طوع آفتاب بخوبی با چشم غیر مسلح قابل رؤیت از مناطق مختلف زمینی می باشند.

تمای تلفنهای ماهواره ای مجهز به گیرنده های GPS   بوده تا بتوانند موقعیت خود را در روی زمین برای شبکه ماهواره ای ارسال نمایند. شبکه ماهواره ای با دانستن موقعیت دقیق تلفنهای سیار، اقدام به سرویس دهی از طریق ماهواره ای که در آن زمان در حال پوشش آن منطقه است، مینماید.

تلفن سیار ماهواره ای با تمام قابلیت های فوق دارای نواقصی مانند هزینه مکالمات سنگین، محدودیت در استفاده از آن در محیط های مسقف، سنگینی و حجیم بودن  گوشی در مقایسه با گوشی های شبکه سلولی و قدرت تشعشع بیشتر که ممکن است مخاطراتی برای بشر داشته باشد، می باشد.

بمنظور آشنایی بیشتر با شبکه سیار تلفن ماهواره ای به بررسی سیستم ماهواره ایردیوم می پردازیم .

 

شبکه ماهواره ای تلفن سیار ایردیوم

شبکه ماهواره ای ایردیوم یک سیستم فراهم کننده ارتباطات تلفن سیار است که  با 66 ماهواره  در شش مدار زمین فعالیت میکند. از این شبکه میتوان برای برقراری ارتباطات تلفنی ،ارتباطات دیتا و یا پیجینگ در تمامی نقاط جهان بصورت سیار وقابل حمل توسط افراد ؛ استفاده نمود.

سرویس مخابراتی تلفن سیار ماهواره ای ایردیوم در اول نوامبر 1998 آغاز گردید. این پروژه در 13 آگوست 1999 دچار ورشکستگی مالی گردید. این ورشکستگی شدید مالی بدلیل خدمات نامناسب شبکه  به کاربران، رقابت شدید با شبکه سلولی زمینی (GSM ) ، افزایش شبکه سلولی زمینی ، سنگینی هزینه های  ارتباطی ، حجیم بودن گوشی های سیار در مقایسه با شبکه سلولی زمینی و محدودیت استفاده در محیط های مسقف ، ایجاد گردید.

ورشکستگی ایردیوم بر سایر پروژه های ماهواره ای تجاری نیز تآثر فراوانی  داشت ، مانند Teledesic   و برنامه های دیگری همانند: Orbcomm ، Ico، Global communication  و Globalstar .

بهر شکل ممکن ماهواره های ایردیوم در مدارهای زمین نگهداری شدند و سرویس آنها در سال 2001 ، توسط مؤسسه جدیدی بنام  LLC مجددا" آغاز گردید.

شبکه ماهواره ای ایردیوم بصورت گسترده توسط سازمان دفاع امریکا ، بمنظور ارتباطات نظامی مورد استفاده قرار می گیرد. دروازه نظامی این ارتباطات در هاوایی قرار دارد.

دروازه های تجاری این شبکه در Tempe  و Arizona   قرار داشته و سرویسهای صوت ، دیتا و پیجینگ را برای مشترکان خود فراهم می سازد.

کاربردهای عمومی این شبکه شامل ارتباطات دریایی ، هوایی، دولتی،  صنعت نفت، علمی و سفرهای مکرر جهان میباشد.

موسسه ماهواره ای ایردیوم LLC  ، ادعا مکیند، از 30 سپتامبر 2005 تا کنون بیش از 137500 مشترک داشته که 22%  افزایش نسبت به سال قبل داشته است.

نرخ ارتباطات تلفنی از تلفنهای باسیم زمینی به تلفنهای ماهواره ای ایردیوم 7 تا 14 دلار در دقیقه بوده و نرخ ارتباطات تلفنی از تلفنهای ماهواره ای ایردیوم به تلفنهای باسیم زمینی 1.50 دلار در دقیقه و نرخ ارتباطات بین تلفنهای ماهواره ای کمتر از 1 دلار در دقیقه می باشد.

بدلیل خصوصیات ویژه شبکه تلفن ماهواره ای در متراکم سازی دیتا و انتقال اطلاعات و همچنین تاثیرات تجهیزات الکترونیک در انتقال مکالمات ، تآخیز زمانی ایجاد شده توسط شنودگان قابل تشخیص می باشد.

تمامی شماره تلفنهای ایردیوم با پیش شماره های  8816+ یا 8817+  شروع میشوند. این پیش شماره های همانند پیش شماره یک کشور بصورت تجاری تعریف شده اند. علاو بر این پیش شماره ها، هشت شماره دیگر نیز وجود دارد که نشاندهنده آدرس مشترکین شبکه می باشد.

آنتنهای ماهواره ارتباطات سیار ایردیوم از سه دریچه بزرگ صیقلی که نسبت به همدیگر 120 درجه اختلاف دارند ، تشکیل شده اند . این آنتنها نسبت به بدنه ماهواره دارای زاویه 40 درجه میباشند. بخاطر این ویژگی ماهواره های ایردیوم در هنگام حرکت در مدار خود نور خورشید را بطرف زمین منعکس میکنند، و باعث  رؤیت آنها بصورت نقاط پرنور ، مخصوصا در هنگام غروب و یا طلوع خورشید، میگردد. در چند ثانیه ای که موقعیت ما بصورت مستقیم با انعکاسات نور خورشید قرار میگیرد ، این ماهواره  بصورت نقطه ای  بسیار پرنور و خیره کننده ای دیده می شود.

نور این ماهواره ها برای منجمان بسیار مزاحمت ایجاد کرده و موجب کاهش حساسیت دستگهاهای آنها میگردد.

 

جزئیات تکنیکی شبکه ماهواره ای ایردیوم

شبکه ایردیوم بمنظور تکمیل مدارهای ماهواره ای و ایجاد یک پوشش جهانی مناسب ، از  66 ماهواه مخابراتی استفاده میکند. این ماهواره ها در مدار پائین زمین (LEO )  و در ارتفاع 780 کیلومتری قرار دارند.

هر ماهواره ایردیوم با ماهواره همجوار خود از طریق لینکهای واسط مرتبط می باشد. در هر ماهواره چهار لیک واسط وجود داشته که دوتای آنها برای برقراری ارتباط با ماهواره های جلوئی و عقبی بوده و دوتای دیگر برای برقراری با ماهواره های کناری است.

ماهواره های ایردیوم بصورت مدار قطبی بوده و زمان چرخش مداری حدود 100 دقیقه می باشد.

منطقه پوششی هر ماهواره توسط 48 پرتو باریک رادیویی،که توسط آنتنهای ترکیبی تولید میشوند، پوشش داده میشوند. و در این حالت هر ماهواره 48 سلول ارتباطی را ایجاد میکند.

ماهواره های ایردیوم دارای کامپیوترهای بسیار قوی با پردازشگرهای توانمندی هستند که انتقال اطلاعات در شبکه را مدیریت میکنند. اغلب تماسهای تلفنی از طریق این کامپیوترها در فضا تعیین مسیر شده و اقدامات سوئچینگ صورت میگیرد.

چهار ایستگاه زمینی بهمراه  پایگاه های  فضایی وظیفه مسیریابی و انتقال بسته های اطلاعاتی را از مبدا به مقصد ، بعهده دارند.

هنگامی که یک ماهواره پوشش سلولی را ترک کند ،ماهواره دیگری وظیفه سرویس دهی به مشترکان آن سلول را بعهده گرفته و بسته ها اطلاعاتی رامدیریت میکند.


 
 
دانلود رایگان تصاویر ماهواره ای
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٥:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱٢/۱٠
 

http://catalog.spotimage.com/PageSearch.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1

http://glcf.umd.edu/data/

http://www.satimagingcorp.com/sitemap.html

https://browse.digitalglobe.com/imagefinder/main.jsp;jsessionid=943CB98EC97C21AE18C0F6009818288A?


 
 
یه سایت خوب برای آموزش GIS,RS
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۱۱:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۱٠/٢٢
 

http://www.spatialacademy.com


 
 
کاربرد سنجش از دور در پایش منابع آب
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٥
 

کاربرد سنجش از دور در پایش منابع آب

چکیده

امروزه سنجش از دور به عنوان یک ابزار بسیار قوی مطرح بوده که جایگاه خاصی در پایش منابع طبیعی بخصوص پایش منابع آب دارا می باشد. با توجه به اینکه وسعت بسیار زیادی از سطح زمین پوشیده از آب است جهت مطالعات منایع آب، اقدامات میدانی کاری پردردسر و پرهزینه بوده جایگاه خود را به پردازش تصاویر ماهواره ای داده است. اقداماتی نظیر بررسی کیفیت آب شامل مطالعات شوری، بررسی مواد معلق و رسوب, بررسی رنگ آب, بررسی وجود فیتوپلانگتونها و جلبکها در آب, میزان کلروفیل و همچنین مطالعات کمی منابع آب شامل اندازه گیریهای تغییرات عمق و یا ژرفاسنجی منابع آب از جمله اقداماتی است که می توان به کمک سنجش از ذور انجام داد. این مقاله با هدف شناساندن نقش سنجش از دور در مطالعات منابع آب تدوین گردیده است تا راهگشایی باشد در استفاده از این تکنیک در پایش منابع آب کشور.

مقدمه
بیش از 70% سطح زمین پوشیده از آب است بنابراین پایش و مدیریت این منبع عظیم بسیار مهم می باشد. یکی از مناسبترین ابزار جهت بررسی و مطالعات منابع آب استفاده ار سنجش از دور است. سنجش از دور علم وسیع و گسترده ای است که در بسیاری از زمینه ها کاربرد دارد و در طول سه دهه گذشته نقش و کاربرد آن در زمینه هیدرولوژی رشد بسیار زیادی داشته است. سنجش از دور علم وکسب اطلاعات بدون تماس نزدیک با آنهاست. تکنیک سنجش از دور این امکان را فراهم می کندکه پایش منابع آب آسان تر و با هزینه کمتر انجام گردد. سنجش از دور متکی بر انرژی بازتابی از پدیده هاست . خصوصیات بازتاب انرژی از آب تابع آب و مواد موجود در آب ( مواد آلی و معدنی ) است. وجود مواد معلق , خزه ها و جلبکها در آب ,تلاطم آب و تغییرات حرارتی در طول روز بر میزان بازتاب انرژی از آب موثر است.

فن سنجش از دور بر پردازش , بارزسازی و تجزیه و تحلیل داده های ماهواره ای استوار است. از جمله داده های ماهواره ای که بدین منظور می تواند مورد استفاده قرار گیرد می توان به داده های حاصل از سنجنده TM وETM+ ماهواره لندست و سنجنده CZCS ماهواره نیمباس 7 و داده های ماهواره SPOT وNOAA و.... اشاره کرد.
کاربرد سنجش از دور در پایش منابع آب را می توان به دو قسمت ارزیابیهای کمی و کیفی این منابع تقسیم نمود. در مورد ارزیابی های کمی منابع آب می توان به اندازه گیریهای تغییرات عمق و یا ژرفاسنجی منابع آب اشاره کرد. و در مورد ارزیابی های کیفی به بررسی و اندازه گیری پارامترهای شیمیایی , فیزیکی و بیولوژیکی مانند شوری آب ,مواد معلق و رسوب, رنگ آب, فیتوپلانگتون و جلبکها, کلروفیل و ... اشاره نمود.

تعیین مقدار رسوب و مواد معلق در آب از نظر کارهای مهندسی اهمیت فراوانی دارد, مواد معلق به شدت به جریان آب وابسته است و نشان دهنده مقدار حرکت رسوب در رودخانه ها می باشد . مواد معلق معمولا در طول بارندگی و بلافاصله بعد از وقوع بارندگی افزایش می یابد و ته نشین شدن آن سبب تخریب محل زندگی گباهان آبزی می گردد.
می توان از مواد معلق رسوبی به عنوان رد پایی برای تشخیص آلوده کننده ها نیز استفاده کرد.
رنگ آب نیز بیان کننده اطلاعات کیفی آب مانند تولیدات بیولوژیک می باشد. این پارامتر کیفی نشان دهنده زندگی یا عدم زندگی موجودات در آب می باشد. رنگ آب در جاههایی که جلبک پلانگتون موجود باشد بصورت سبز تیره به نمایش در می آید.
مطالعه فراوانی فیتوپلانگتونها از این نظر مهم است که این جلبکها زنجیره اصلی مواد غذایی در اقیانوسها می باشند بنابراین بررسی رنگ آب به عنوان یک پارامتر کیفی آب بسیار مهم می باشد.
نتایج حاصل از چندین طرح تحقیقاتی نقش مثبت سنجش از دور را در مطالعات منابع آب تایید کرده است.

خرم و چشیر( 1985 ) , از داده های سنجنده MSS ماهواره لندست جهت بررسی کیفیت آب استفاده نموده و برای پارامترهای کیفی آب مدل ارزیابی ارائه نمودند . بدین منظور از 50 منطقه در خلیج سان فرانسیسکو نمونه گیری انجام داده و سپس مدل رگرسیونی بین پارامترهای کیفیت آب و میانگین ارزشهای انعکاسی (radiance ) باندهای مختلف لندست را بسط دادند و برای هر کدام از پارامترهای شوری , تیرگی[1] , مواد معلق و کلروفیل مدلی ارائه نمودند. و از این مدلها برای پیش بینی و تهیه نقشه پارامترهای کیفی آب استفاده کرد. آنها بیان نمودند که یک همبستگی قوی بین شوری و تیرگی آب وجود دارد بنابراین آب شور معمولا تیرگی بیشتری از آب شیرین دارد. آنها همچنین برای بررسی کلروفیل وتهیه نقشه موضوعی آن , نسبت گیری طیفی را پیشنهاد نمودند, بطوریکه نسبت باند آبی_قرمز(520- 450 ) به مادون قرمز نزذیک ( 1050 – 910) برای غلظت های کم کلروفیل و نسبت بین دو باند قرمز(690 – 630 ) به مادون قرمز نزدیک(750-690 ) برای غلظت های زیاد کلروفیل را پیشنهاد دادند.

برگاوا و ماریام (1992 ) , تاثیر توام شوری و رسوبات جامد معلق را بر میزان انعکاس طیفی آب در آزمایشگاه مورد بررسی قرار داده و نتیجه گرفتند که میزان انعکاس با غلظت مواد معلق رابطه مستقیم و با سطح شوری رابطه عکس دارد. بدین ترتیب که با افزایش شوری و کاهش مواد معلق , انعکاس طیفی کاهش یافته و با کاهش شوری و افزایش مواد معلق , انعکاس طیفی افزایش پیدا می کند.
سروان و بابان (1993 ) , با استفاده از داده های TM ماهواره لندست , پارامترهای کیفی آب مانند مواد جامد معلق , شوری , فسفر کل و دما را مورد مطالعه قرار داده و با استفاده از داده های میدانی رابطه بین باندهای سنجنده TM و پارامترهای کیفی آب را مدلسازی کرد. وی از این مدلها برای پیش بینی و تهیه نقشه پارامترهای کیفی آب استفاده نمود.
علوی پناه و خدائی (1381 ) , به بررسی شوری و مواد معلق به عنوان دو پارامتر کیفی آب در دریاچه ارومیه پرداختند. بدین منظور از داده های TM ماهواره لندست در دو زمان مختلف استفاده گردید. آنها بیان نمودند که باند 3 و 6 سنجنده TM برای بررسی توزیع و پراکنش بار معلق و شوری مناسبتر از بقیه باندها هستند.

 


 
 
شرح اصطلاحات در سنجش از دور
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۸:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٥
 

        A - B - C - D - E

تعریف و شرح اصطلاح

معنی فارسی

لغت یا اصطلاح

میزانی از توانایی یک ماده برای جذب انرژی فرودی

ضریب جذب

Absorptance

فرایندی که طی آن انرژی تابشی جذب شده و به صورتهای دیگر انرژی تبدیل می شود.

جذب

Absorption

1- میزان موفقیت در برآورد ارزش حقیقی

2- میزان نزدیکی برآورد یک مشخصه به ارزش حقیقی مشخصه در جمعیت

صحت

Accuracy

اشاره به رادار دارد.

میکرو موج

Active microwave

سیستم سنجش از دوری که تابش الکترومغناطیسی را خود گسیل می کند. مانند رادار

سیستم فعال

Active system

1- نسبت میزان تابش الکترومغناطیسی بازتابی از یک جسم به میزان تابش فرودی بر آن

2- بازتابندگی یک جسم نسبت به بازتابندگی یک سطح کاملا پراکننده که با فاصله یکسان از خورشید و عمود بر تابش فرودی قرار دارند.

بازتابندگی نسبی

Albedo

1- روش گام به گام معینی برای رسیدن به نتیجه ای معین

2- روشی کامپیوتری برای حل یک مسئله

الگوریتم

Algorithm

صورتی از ثبت داده ها که بر اساس اصل اندازه گیری پیوسته به جای شمارش گسسته عمل می کند. به آن مانسته نیز می گویند.

آنالوگ

Analogue

دستگاهی برای دستکاری و نمایش تصاویر پیوسته

تصویرپرداز آنالوگ

Analogue image processor

زاویه بین صفحه افقی گذرنده از سنجنده و خط واصل سنجنده و هدف

زاویه نزول

Angle of Depression

1- زاویه بین راستای تابش الکترومغناطیسی فرود آینده و عمود بر سطحی که تابش با آن برخورد می کند.

2- زاویه بین قائم مکان و خط واصل سنجنده و هدف

زاویه فرود

Angle of incidence

زاویه ای که تابش الکترومغناطیسی بازتابی با عمود بر سطح می سازد.

زاویه بازتاب

Angle of reflection

وسیله ای که تابش الکترومغناطیسی را از یک فرستنده تابش کننده ویا از سایر منابع  دریافت می کند.

آنتن

Antenna

گستره های طول موجی که در آن تابش الکترومغناطیسی می تواند با تضعیف نسبتا کم از جو عبور کند.

روزنه های جوی

Atmospheric windows

فرایندی که در طی آن از شدت باریکه انرژی با افزایش فاصله از منبع انرژی کاهش می یابد.

تضعیف

Attenuation

جهت گیری زاویه یک سنجنده نسبت به یک سیستم مرجع جغرافیایی

حالت

Attitude

Advanced Very High Resolution Radiometer

تابشسنج پیشرفته با توان تفکیک بسیار بالا

AVHRR

جهت گیری جغرافیایی یک خط که به صورت زاویه ای که در جهت ساعتگرد اندازه گیری می شود تعیین می گردد.

سمت

Azimuth

پراکنده شدن انرژی تابشی به سمت منبع آن

پس پراکندگی

Backscatter

یک فیلتر یا صافی موجی که باند تراگسیل یا عبور آن بین فرکانسهای قطع بالا و پائین است.

فیلتر باندگذر

Band pass filter

تپ یا پالس کانونی شده انرژی

باریکه

Beam

یک تکنیک نمونه برداری دوباره که برای تصحیح هندسی تصویرها بکار می رود.

درونیابی دو خطی

Bilinear interpolation

یک رقم دودویی (0 یا 1)

بیت

Bit

یک گروه 8 بیتی از داده های رقومی

بایت

Bite

یک گسیلنده ایده آل که انرزی را با ماکسیمم آهنگ ممکن به ازای واحد سطح در هر طول موج برای یک دمای معین از خود تابش می کند. جسم سیاه همچنین تمام انرژی تابشی فرودی بر خود را جذب می کند.

جسم سیاه

Blackbody

تابش الکترومغناطیسیگسیل شده از یک جسم سیاه ایده آل، این تابش ماکسیمم مقدار نظری انرژی تابشی در همه طول موجهایی است که می توان از جسمی در دمایی معین گسیل شود.

تابش جسم سیاه

Blackbody radiation

Bits Per Inch

بیت دراینچ

BPI

استنباطی بصری که بر طبق آن چنین نمودار می شود که سطحی نور را کم یا زیاد از خود گسیل می کند.

روشنایی

Brightness

1- دمای جسم سیاهی که همان مقدار انرژی را به ازای واحد سطح گسیل می کند که جسم مورد مشاهده از خود گسیل می کند.

2- دمای ظاهری جسم غیر سیاهی که از طریق اندازه گیری با تابش سنج تعیین می شود.

دمای روشنایی

Brightness temperature

مساحی برای تعیین حدود مالکیت زمین که به آن مساحت کاداستری هم می گویند.

مساحی زمینها و املاک

Cadastral survey

مشخصه قابل تعریفی که مورد علاقه پژوهشگر است

رده

Category

تصاویری که از مقایسه نوری یا رقومی دو تصویر که در زمانهای مختلف بدست آمده اند، تهیه می شوند.

تصاویر آشکارسازی تغییر

Change image detection

نموداری که ارتباط بین لگاریتم نوردهی و لگاریتم تاری عکس را نشان می دهد.

منحنی مشخصه

Characteristic curve

فرایند اختصاص دادن ناحیه های تصویر (یعنی جزءهای تصویری یا پیکسلها) به رده ها، که عموما بر اساس مشخصه های بازتابندگی یا پس پراکندگی انجام می گیرد.

طبقه بندی

Classification

ماهواره شناسایی ایالات متحده آمریکا که به آن ماهواره کلوز لوک هم گفته می شود.

ماهواره دید نزدیک

Close look satellite

تجزیه و تحلیل یکسری از جزء های تصویری برای آشکار سازی تمایل ذاتی آنها به تشکیل خوشه هایی در فضای اندازه گیری چند بعدی

خوشه کردن

Clustering

تابش الکترومغناطیسی همفاز

تابش همدوس

Coherent radiation

داده های ثانویه مربوط به یک ناحیه مورد مطالعه

داده های جانبی

Collateral data

تصویری رنگی که با نسبت دادن یک رنگ به هر یک از تصویرهای متعدد یک منظره و بر هم نهی اپتیکی یا رقومی نتیجه، تولید می شود.

ترکیب رنگی

Color composite

اختلاف در مقدار یا تن بین سایه و روشنیها در یک تصویر

تباین

Contrast

افزایش دادن تباین تصاویر با بسط دادن گستره اولیه مقادیر یا تنها به منظور استفاده از کل گستره تباین فیلم ثبت کننده یا وسیله نمایش

بسط تباین

Contrast stretching

فیلتر کردن رقومی تصویر

پیچش

Convolution

تکنیک نمونه برداری مجدد که برای تصحیح هندسی تصویرها به کار می رود.

پیچش مکعبی

Cubic convolution

وسیله نمایش مکانف نظیر یک عدسی با دو خط باریک متقاطع ر مرکز آن، در دستگاه رقومی کننده یا واحد نمایش بصری که به آن کرسر نیز می گویند.

مکان نما

Cursor

وسایل و محیطهایی که متغیرهای فیزیکی را اندازه گیری و ثبت می کند.

سیستم حصول داده ها

Data acquisition system

بکارگیری روشهای مکانیکی، الکتریکی و یا محاسباتی برای تبدیل داده ها از صورتی به صورت دیگر که به آن داده پردازی می گویند.

پردازش داده ها

Data processing

Data Collection Service

سروِیس جمع آوری
 داده ها

DCS

اندازه ای از میزان سیاهی یک فیلم عکاسی، صفحه یا کاغذ نوردهی شده، پس از فرایند ظهور.

تاری

Density

فرایند تبدیل شماره های رقومی یا تن خاکستری یک تصویر به یک سری از فاصله ها، برشها، که هر یک منتاظر با یک شماره رقومی یا گستره تنی خاص است.

تفکیک تاری

Density slicing

وسیله ای که در تناسب مستقیم با تابش فرودی بر آن جریان الکتریکی تولید می کند.

آشکار ساز

Detector

نوعی بازتاب که از یک سطح نسبتا نا هموار حاصل می شود و در آن پرتوهای بازتابی در همه جهتها پراکنده می شوند که به آن بازتاب پخشی نیز می گویند.

بازتاب پخشیده

Diffuse reflection

هرسطحی که پرتوهای فرودی را در جهتهای متعدد باز می تاباند.

بازتابگر پخشنده

Diffuse reflector

داده هایی که در نماد دودویی نمایش داده شده، ثبت و یا ذخیره می گردند.

داده های رقومی

Digital data

فیلتر کردن تصویر برای هموار کردن، بارزسازی بافتی داده های تصویری رقومی

فیلتر کردن رقومی تصویر

Digital image filtering

دستگاهی برای دستکاری تصاویر گسسته که به آن پردازشگر تصویر رقومی نیز می گویند.

تصویرپرداز رقومی

Digital image processor

عدد صحیحی که به هر نقطه بر روی تصویر گسسته سنجش از دور نسبت داده می شود.

شماره رقومی

Digital number

فرایند تبدیل چیزی از فرمت یا حالت پیوسته به گسسته

رقومی کردن

Digitization

وسیله بروندادی که نمودار بصری از مجموعه ای از داده ها را ایجاد می کند.

نمایش

Display

Digital Number

شماره رقومی

DN

مرز یا محدوده یک شی در تصویر

لبه

Edge

استفاده از تکنیکها یا فنون تحلیلی برای تاکید کردن بر تحول فضائی تن تصویر

بارزسازی لبه

Edge enhancement

انرژی انتشار یافته از طریق فضا یا محیطهای مادی به صورت برهم کنشس پیشرونده بین میدانهای الکتریکی و مغناطیسی

تابش الکترومغناطیسی

Electromagnetic radiation

آرایه منظم تابش الکترومغناطیسی که از موجهای کیهانی کوتاه تا موجهای رادیویی بلند گستردگی دارد.

طیف الکترومغناطیسی

Electromagnetic spectrum

وسیله ای عکاسی که برای کاهش تباین تصویر از آن استفاده می شود.

داجر الکترونیکی

Electronic dodger

کوچکترین شی مورد نظر تعریف پذیر در مساحی و نقشه برداری

عنصر

Element

European Space Agency

سازمان فضایی اروپا

ESA

                             F - G - H - I - J - K

تعریف و شرح اصطلاح

معنی فارسی

لغت یااصطلاح

استفاده از یک رنگ غیر معمول برای نمایش دادن رنگی یک عارضه. به آن فالس کالر نیز می گویند.

کاذب رنگ

False color

زاویه فضایی که دستگاهی نوری تحت آن زاویه نسبت به تابش حساس است.

میدان دید

Field of view

هر ماده که با جذب یا بارتاب، بطور انتخابی تابش عبور از یک سیستم اپتیکی را تغییر می دهد به آن صافی گفته می شود.

فیلتر

Filter

1- حذف کردن بعضی فرکانسها یا فراوانیهای طیفی یا فضایی به منظور بارزسازی عوارض در بقیه تصویر

2- حذف کردن طول موجی معین از باریکه ای از تابش الکترومغناطیس

فیلتر کردن

Filtering

خط ترسیم شده بر روی نقشه یا نمودار برای نشان دادن ردی که هواپیما یا ماهواره بر فراز آن در پرواز بوده است. به آن رد زمینی یا خط اثر زمینی نیز می گویند.

خط پرواز

Flight line

فاصله ای بر روی محور اپتیکی یک دوربین از مرکز اپتیکی عدسی تا نقطه ای که در آن نور تابیده از یک شی دوردست کانونی می شود.

فاصله کانونی

Focal length

نقطه ای که در آن پرتو های تابیده از یک منبع نقطه ای نور پس از عبور از عدسی دوربین به هم رسیده و همدیگر را قطع می کنند به فوکوس معروف است. 

کانون

Focus

مفهوم اپتیکی یا رقومی تبدیل کردن یک تصویر از حوزه فضایی به حوزه فرکانس یا فروانی.

تبدیلهای فوریه

Fourier transform

Field of view

میدان دید

FOV

تعداد طول موجهایی که در واحد زمان از یک نقطه عبور می کنند.

فرکانس

Frequency

افزایش توان سیگنال در طی انتقال از یک نقطه به نقطه دیگر

بهره

Gain

اندازه ای عددی از محدوده ای که در آن فیلم منفی یا نگاتیو عکاسی ظاهر می شود.

گاما

Gamma

مرجع بندی جغرافیایی اقلام داده ها که به آن ژئوکدینگ نیز می شود.

کدگذاری زمینی

Geocoding

تنظیمهای انجام شده در داده های تصویری برای تغییر دادن مشخصه هندسی آن.

تبدیلهای هندسی

Geometrical transformations

Geographic Information System

سیستم اطلاعات جغرافیایی

GIS

تجهیزاتی برای ثبت و انتقال داده ها از سنجنده مستقر در ماهواره

ایستگاه گیرنده زمینی

Grand receiving station

یک سطح تاباننده که تابش آن اساسا در یک دمای معین همان توزیع طیف انرژی جسم سیاه در دمای مورد نظر را دارد. اما توان گسیلی آن کمتر است.

جسم خاکستری

Grey body

نواری تکفام یا مونوکرومیک از سایه ها که از سفید تا سیاه با سایه های حد میانی خاکستری گستردگی دارد.

مقیاس خاکستری

Grey scale

یک عارضه جغرافیایی با موقعیت شناخته شده که بر روی تصویرها قابل تشخیص است و از آن در طی تصحیح هندسی می توان استفاده نمود.

نقطه کنترل زمینی

Ground control point

داده های پشتیبان گردآوری شده در روی زمین و اطلاعات استخراج شده از آنها که در تفسیر تصویرهای سنجش از دور از آنها کمک گرفته می شود.

داده های زمینی

Ground data

تصویر قائم مسیر پرواز عملی یک ماشین پرنده هوایی یا فضایی بر روی سطح زمین. به آن خط اثر زمینی نیز می گویند.

رد زمینی

 

Ground direction

فاصله بین رد زمینی یک دستگاه سنجنده تا یک شی معین. به آن برد زمینی نیز می گویند.

گستره زمینی

Ground range

یک فیلتر مکانی که فراوانیها یا فرکانسهای مکانی بالا را بارزتر می کند و در نتیجه وضوح تصویر بیشتر می شود که به آن صافی بالا گذرنیز می گویند.

فیلتر بالا گذر

High pass Filter

نمایش ترسیمی یا گرافیکی مجموعه ای از داده های که فراوانی وقوع (روی محور قائم) مقدارهای منفرد (روی محور افقی) را نشان می دهد، به هیستوگرام معروف است.

نمودار ستونی

 

Histogram

اصطلاحی خاص برای منطقه ای از تصویر که بازتابش آینه ای تابش خورشید را ثبت کرده است.

نقطه داغ

Hot spot

نسبتی از یک رنگ با درخشندگی معین که به موجب آن از رنگ خاکستری با همان درخشندگی تفاوت می کند، و امکان رده بندی آن به رنگهای سرخ، زرد، سبز، آبی یا سایه های حد میانی این رنگها را می دهد.

چرده

Hue

شدت نوری که به واحد سطح برخورد می کند. به آن برتابندگی نیز می گویند.

روشنایی

Illumination

نمایشی از یک شئ به وسیله چیز دیگر. معمولا به نمایشی از یک پدیده با وسیله ای اپتیکی، الکترو اپتیکی، اپتیکی مکانیکی یا الکترونیکی اطلاق می شود.

تصویر

Image

هر عملیاتی که ارزش یک تصویر را برای کاربردی خاص بالا می برد.

بارزسازی تصویر 

Image enhancement

نظم و جایگزیدگی مشخصه ای تنها یا بافتها. به آن نقش تصویر نیز می گویند.

الگوی تصویر

Image pattern

عملیات مختلفی که می توان بر روی داده های تصویری انجام داد. به آن تصویرپردازی نیز می گویند.

پردازش تصویر 

Image processing

فرایندی که طی آن یک تصویر تنزل یافته به شرایط اولیه خودش بازگردانده می شود.

بازیافت تصویر

Image restoration

پرتوی که به یک سطح اصابت می کند.

پرتو فرودی

Incident ray

بخشی از طیف الکترومغناطیس که بین انتهای سرخ طیف مرئی و تابش میکرو موج قرار دارد. در سنجش از دور، طول موجهای فروسرخ غالبا به طول موجهای فروسرخ نزدیک (7/0 تا 3/1 میکرو متر)، فروسرخ میانی (3/1 تا 3 میکرومتر) و فرو سرخ گرمایی( 3تا 14 میکرو متر) تقسیم می شوند که به آن مادون قرمز گفته می شود.

فروسرخ

Infrared

میدان دید یک اشکار ساز در یک لحظه

میدان دید لحظه ای

Instantaneous field of view

نوعی روش پردازش داده ها که در آن اپراتور نتیجه های اولیه را مرور می کند و می تواند متناسب با انها تکنیکهای پردازش تصویر را تغییر دهد.

پردازش تصویر انفعالی

Interactive Image Processing

InfraRed

فروسرخ

IR

اندازه از تابش الکترومغناطیسیفرودی بر یک سطح در واحد توان. پرتو افکنی نیز گفته می شود.

تابیدگی

Irradiance

اصابت تابش الکترومغناطیسی بر یک سطح. تابیدگی را نیز ببیند.

پرتوافکنی

Irradiation

آرایه ای از جزءهای تصویری که برای فیلتر نمودن تصویر رقومی از آن استفاده شود را کرنل می گویند.

هسته

Kernel

Leaf Area Index

شاخص مساحت برگ

LAI

سطح پوشاننده زمین به آن پوشش زمین نیز می گویند.

پوشش زمین

Land cover

استفاده از زمین. به آن کاربری اراضی نیز گفته شده که اغلب با پوشش زمینی اشتباه می شود.

کاربری زمین

Land use

جابجایی راس یک عارضه مرتفع نسبت به قاعده آن در تصاویر رادار پهلونگر

ایجاد وقفه

Layover

تابش مرئی با طول موجهای بین 4/. تا 7/. میکرو متر

نور

Light

سنجنده ای که در اثر اسکن کردن، تصویر نواری پیوسته ای تولید می کند. به آن اسکنر خطی نیز می گویند.

اسکن کننده خطی

Linescanner

آرایه ای از جزءهای تصویری که برای فیلتر نمودن تصویر رقومی از آن استفاده شود را کرنل می گویند.

هسته

Kernel

                                     L - M - N - O - P

تعریف و شرح اصطلاح

معنی فارسی

لغت یااصطلاح

Leaf Area Index

شاخص مساحت برگ

LAI

سطح پوشاننده زمین به آن پوشش زمین نیز می گویند.

پوشش زمین

Land cover

استفاده از زمین. به آن کاربری اراضی نیز گفته شده که اغلب با پوشش زمینی اشتباه می شود.

کاربری زمین

Land use

جابجایی راس یک عارضه مرتفع نسبت به قاعده آن در تصاویر رادار پهلونگر

ایجاد وقفه

Layover

تابش مرئی با طول موجهای بین 4/. تا 7/. میکرو متر

نور

Light

سنجنده ای که در اثر اسکن کردن، تصویر نواری پیوسته ای تولید می کند. به آن اسکنر خطی نیز می گویند.

اسکن کننده خطی

Linescanner

فیلتر مکانی که فراوانیها یا فرکانسهای مکانی کم را بارزتر می کند و در نتیجه تصویر همواری به دست می دهد.

فیلتر پائین گذر

Low pass filter

Multiband Camera

دوربین چندباندی

MbC

بخشی از طیف الکترومغناطیس که بین انتهای گرمایی طیف فروسرخ و موجهای رادیویی قرار دارد.

میکروموج

Microwave

اجتماعی از تصاویر های همپوشانی کننده که لبه ای آنها به منظور ایجاد نمایش پیوسته ای از بخش سطح زمین با یکدیگر جفت شده اند.

موزائیک

Mosaic

Multispectral Spectrum System

سیستم اسکن کننده چند طیفی

MSS

دوربینی که ناحیه های مختلفی از یک فیلم یا چند فیلم را از طریق دو یا چند عدسی مجهز به فیلترهای مختلف عکسبرداری می کند.

دوربین چند باندی

Multiband camera

سنجش از دور در دو یا چند باند طیفی

چند طیفی

Multispectral

نقطه ای بر روی زمین که دقیقادر زیر مرکز پرسپکتیو سنجنده قرار داشته به نقطه ندیر معروف است.

سمت القدم

Nadir

بخشی از تصویر رادار پهلونگر که از همه به خط پرواز هواپیما نزدیکتر است به آن گستره ندیر یا برد سمت القدم یا برد ندیر نیز می گویند.

گستره سمت القدم

Nadir range

National Aeronautics and Space Administration

سازمان ملی فضانوردی و فضا -ناسا

NASA

تکنیک یا روش نمونه برداری دوباره که برای تصحیح هندسی تصویر ها به کار گرفته میشود.

نزدیکترین همسایه

Nearest neighbor

Near InfraRed

فروسرخ نزدیک

NIR

National Oceanic and Atmospheric Administration

سازمان ملی جو و اقیانوس ایالتهای متحده آمریکا (نوا)

NOAA

به اثرهای تصادفی یا منظم در داده های که کیفیت آنها را تنزل می دهد، نویز اتلاق می گردد.

نوفه

Noise

مسیر گردش ماهواره یا قمر، یا هر جسم دیگر به دور یک جسم تحت تاثیر نیروی گرانش.

مدار

Orbit

یک ورقه نورگذران برای نمایش یا ارائه اطلاعاتی که در نقشه ها یا تصویرها نشان داده شده است.

اورلی

Overlay

1- انطباق و بر هم افتادن بخش یا تمامی یک مجموعه از جمله مجموعه ای از داده ها بر مجموعه ای دیگر از همان نوع

2- سطح مشترک دو تصویر متوالی در طول یک خط پرواز

همپوشانی

Overlay

بخش متحرک یک سکو که می توان از آن برای نگه داشتن سنجنده استفاده نمود. به آن بالشتک نیز می گویند.

پالت

Pallet

فیلمهایی که نسبت به کا ناحیه مرئی طیف الکترومغناطیس حساس هستند.

تمام رنگ

Panchromatic

جابجایی ظاهری وضیعت یک جسم نسبت به یک نقطه مرجع یا سیستم مختصات، که در اثر حرکت نقطه مشاهده به وجود می آید.

اختلاف منظر

Parallax

سنجنده اسکن کننده غیر فعالی که تصویرهایی از سطح زمین در طول موجهای میکرو موج تولید می کند. به آن اسکنر میکرو موج غیر فعال نیز م گویند.

اسکن کننده میکرو موج غیر فعال

Passive microwave scanner

سیستم سنجش که تابش بازتابیده یا گسیل شده از سطح زمین را آشکارسازی می کند.

سیستم غیر فعال

Passive system

تکرار منظم مقدارها یا تنها در یک تصویر. به آن نقش نیز گفته می شود.

الگو

Pattern

مرکز عکس هوایی. اصطلاح نقطه اصلی رو ببینید.

مرکز عکس

Photo centre

هنر یا علم بدست آوردن انداره های قابل اعتماد با استفاده از عکس

فتوگرامتری

Photogrammetry

عمل بررسی عکسها به منظور شناسائی اشیاء و بیان مفهوم آنها

تفسیر عکس

Photographic interpretation

جزئی از یک تصویر که مفهوم فضائی و طیفی دارد که به آن پیکسل هم می گویند.

جزء تصویری

Pixel

شئ مانند هواپیما یا ماهواره که سنجنده بر آن نصب شده و کار می کند.

سکو

Platform

ماهواره ای که در طی گردش خود به دور زمین یا هر سیاره دیگر از فراز یا از نزدیکی قطبهای شمال و جنوب زمین یا سیاره مورد نظر عبور می کند.

مدار قطبی

Polar orbiting

اصطلاحی مبهم که غالبا به تصحیح تصویر اشاره دارد.

پیش پردازش

Preprocessing

صورتی آماری از متراکم نمودن داده ها

تحلیل مولفه های اصلی

Principal components analysis

مرکز عکس هوایی. اصطلاح مرکز عکس را ببینید.

نقطه اصلی

Principal point

 

Q - R - S - T - U

تعریف و شرح اصطلاح

معنی فارسی

لغت یا اصطلاح

اصطلاحی خاص برای تصاویر خام اولیه که به منظور ارزیابی پوشش فضایی از آن استفاده می شود.

تصویر نظاره سریع

Quick look image

نام اختصاری برای آشکار سازی رادیویی و تعیین گستره که از عبارت انگلیسی آن Radio detection & Ranging گرفته شده است. روش، سیستم یا تکنیکی برای استفاده از باریکه تابش الکترومغناطیس بازتابی و زمانبندی شده در محدوده طول موجهای میکرو موج برای آشکار سازی و تعیین ابعاد اشیاء و تهیه تصویر آنها

رادار

Radar

ناحیه ای تاریک بر روی تصویر راداری که در راستای برد دور یک شئ بر روری عارضه زمینی که جلو راه بازگشت تپه های راداری را می گیرد ایجاد می شود.

سایه رادار

Radar shadow

ماهواره منابع زمینی بدون سرنشین و مدار قطبی کانادا

رادارست

Radarsat

کل انرژی تابیده از واحد سطح به ازای زاویه فضایی اندازه گیری

تابندگی

Radiance

انرژی حمل شده توسط تابش الکترومغناطیس. به آن انرژی تابش نیز می گویند.

انرژی تابشی

Radiant energy

وسیله برای اندازه گیری کمی، شدت تابش الکترومغناطیس در یک باند از طول موجها در

تابشسنج

Radiometer

راستایی که در آن انرژی از یک آنتن تراگسیل می گردد. به آن راستای برد نیز می گویند.

راستای گستره

Range direction

پراکندگی وابسته به طول موج تابش الکترومغناطیسی توسط ذرات موجود در جو که ابعاد آنها کوچکتر از طول موج پراکنده شده است.

پراکندگی ریلی

Rayleigh scattering

اصطلاحی خاص برای گردآوری و نمایش همزمان تصویرهای سنجش از دور

بدون تاخیر

Real time

نسبت انرژی تابشی از یک جسم به انرژی تابشی فرودی بر آن. گاهی به اشتباه جای تابندگی به کار می رود.

بازتابندگی

Reflectance

تابش الکترومغناطیسی که نه جذب می شود و نه تراگسیل.

بازتاب

Reflection

خمش یا انحراف مسیر پرتوهای تابش الکترومغناطیسی هنگام عبور از یک محیط به یک محیط دیگر که ضریب شکست یا ضریب دی الکتریک متفاوتی نسبت به هم دارند که به آن انکسار گفته می شود.

شکست

Refraction

فرایند تنظیم هندسی دو یا چند مجموعه از داده های تصویری نظیر آنچه که سلولهای قابل تفکیک آن برای یک ناحیه زمینی منفرد را می توان بطور رقومی یا بصری بر هم نهی کرد.

ثبت

Registration

پستی و بلندیهای قائم یک سطح

برجستگی

Relief

استفاده از سنجنده های تابش الکترومغناطیسی برای ثبت تصویرهای زیست محیط که می توان آنها را برای بدست آوردن اطلاعات مفید مورد استفاده قرار داد.

سنجش از دور

Remote sensing

تصحیح هندسی به وسیله بازسازی تصویر بر یایه ای جدید، که معمولا یک نقشه است.

نمونه برداری دوباره

Resampling

کوچکترین ناحیه در یک صحنه که به عنوان واحدی از داده ها در نظر گرفته می شود. 

سلول قابل تفکیک

Resolution cell

چرخش هواپیما حوا محور طولی خود

رول

Roll

Signal to Noise ratio

نسبت سیگنال به نوفه

S/N

زیر مجمعه ای از یک جمعیت که برای بدست آوردن اطلاعات مربوط به مشخصه های جمعیت برگزیده شده اند.

نمونه

Sample

آهنگ زمانی، مکانی یا طیفی که با آن اندازه گیریهای کمیتهای فیزیکی انجام میگیرد.

آهنگ نمونه برداری

Sampling rate

Synthetic Aperture Radar

رادار با گشودگی ترکیبی (سار)

SAR

شئ در حال گردش دور یک جرم آسمانی که به آن مر مصنوعی نیز گفته می شود.

ماهواره

Satellite

نسبت فاصله ای روی تصویر یا نقشه به فاصله متناظر آن برروی زمین

مقیاس

Scale

هر وسیله ای که برای تولید تصویر از روش اسکن کردن استفاده نماید به آن اسکنر میگویند.

اسکن کننده

Scanner

1- فرایندی که طی آن ذرات کوچک معاق در محیطی با ضریب شکست متفاوت، بخشی از تابش فرودی را در همه جهتها پخش می کند.

2- فرایندی که طی آن یک سطح نا هموار تابش الکترومغناطیسی فرودی بر آن را دوباره باز می تاباند.

پراکندگی

Scattering

وسیله ای برای ثبت ویژگیهای یک سطح

پراکندگی سنج

Scatterometer

به هر چیزی از نظر فضائی یا زمانی در مقابل یک سنجنده روی می دهد، صحنه گفته می شود.

منظره

Scene

داده های پشتیبان گردآوری شده در دریا و اطلاعات استخراج شده از آنها که بعنوان کمکی در تفسیر تصاویر سنجش از دور از آنها استفاده می شود.

داده های دریایی

Sea data

درجه پاسخگویی یک آشکار ساز به انرژی الکترومغناطیس فرودی بر آن

حساسیت

Sensitivity

هر وسیله ای که تابش الکترومغناطیسی را دریافت، آن را به یک سیگنال تبدیل کرده و به صورتی مناسب برای حصول اطلاعات مربوط به زیست محیط نمایش دهد.

سنجنده

Sensor

سنجنده ای برای سنجش از دور که در هر وضعیت آب و هوایی چه در شب و چه در روز کار می کند و مخصوصا در ثبت ناحیه های وسیعی از عوارض زمینی بسیار موثر است. این سنجنده، یک سنجنده فعال است زیرا انرژی الکترومغناطیسش را خود تولید می کند و آن را برای تهیه تصویری از سطح زمین به سوی آن ارسال و سپس دریافت می کند.

رادار هوایی پهلو نگر

Sideways looking airborne radar

عمقی از سطح زمین که در دامنه آن تابش الکترومغناطیسی تا 37% مقدار آن در سطح زمین کاهش می یابد.

عمق پوسته

Skin depth

گستره همپوشانی جانبی بین تصویرهای حاصل از دور خط پرواز

پوشش جانبی

Sliplap

میانگین کردنمقدارها و تن هادر ناحیه های تصویری مجاور برای ایجاد تغییر حالت های تدریجیتر

هموار کردن

Smoothing

نوعی فیلتر که برای بارزسازی بعضی مشخصه ای مکانی یا فضایی یک تصویر به کار می رود که به آن صافی مکانی نیز می گویند.

فیلتر مکانی

Spatial filter

نوعی تبدیل تصویر که برای بارزسازی بعضی مشخصه های فضائی یک تصویر به کار می رود.

فیلتر کردن مکانی

Spatial filtering

اطلاعاتی که توسط تغییرات مکانی پاسخ طیفی یک منظره حمل می شود.

اطلاعات مکانی

Spatial information

توانایی یک سیستم سنجش از دور، شامل عدسیها، آنتنها، وسیله های نمایش نوردهی، پردازش و عاملهای دیگر، برای ارائه تصویری کاملا واضح که به آن توان تفکیک فضائی نیز گفته می شود.

توان تفکیک مکانی

Spatial resolution

نسبت بین ظرفیت گرمایی یک ماده و ظرفیت گرمایی آب.

گرمای ویژه

Specific heat

بازتابندگی انرژی الکترومغناطیسی در بازه طول موجی خاص.

بازتابندگی طیفی

Spectral reflectance

گستره های طول موجی قراردای که طیف الکترومغناطیس به آنها تقسیم می شود.

منطقه های طیفی

Spectral regions

پاسخ یک سنجنده به طول موج خاصی از تابش الکترومغناطیسی. به آن واکنش طیفی نیز می گویند.

پاسخ طیفی

Spectral response

وسیله ای برای اندازه گیری توزیع طیفی تابش الکترومغناطیس که به آن اسپکترومتر یا بینابسنج نیز می گویند.

طیفسنج

Spectrometer

بازتابندگی انرژی الکترومغناطیسی بدون پراکندگی یا پخشیدگی از سطح که نسبت به طول موجهای انرژی فرودی هموار است.

بازتاب آینه ای

Specular reflection

ماهواره منابع زمینی بدون سرنشین و مدار قطبی فرانسه.

Satellite Probatoire de l' Observation de la Terre

ماهواره آزمایشی مشاهده زمین (اسپات)

SPOT

وسیله اپتیکی دو چشمی برای دیدن تصاویر همپوشان به منظور حصول تاثری ذهنی از سه بعدی بودن

برجسته نما

Stereoscope

ماهواره ای که مدار آن بر صفحه گذرنده از قطبهای زمین یا هر سیاره دیگر، یا گذرنده از نزدیکی قطبهای آنها واقع است و ارتفاع آن چنان است که ماهواره از فراز مکانهایی که عرض جغرافیایی یکسان دارند دو مرتبه در هر روز در وقت خورشیدی محلی یکسان عبور می کند. 

ماهواره خورشید آهنگ

Sun synchronous satellite

فرایندی کامپیوتری که از طریق آن هر جزء تصویری بر طبق قاعده تصمیم خاصی به یک رده نسبت داده می شود.

طبقه بندی نظارت شده

Supervised classification

نواری از عوارض سطح زمین یا اقیانوس که توسط سنجنده ثبت می شود.

خط جاروب

Swath

توانایی دیدن یا اندازه گیری دید همزمان ناحیه های وسیع پراکنده تحت شرایط یکسان.

دید کلی

Synoptic view

دستگاهی برای رقومی نمودن مختصه های جغرافیایی. به آن دیجیتایزر رومیزی نیز می گویند.

رقومی کننده رومیزی

Table digitizer

1- شیئی در عارضه زمینی مورد نظر در تحقیقات سنجش از دور

2- بخشی از سطح زمین که در اثر بازتابش یا گسیل تابشی را که توسط سیستم سنجش از دوری اندازه گیری می شود، تولید می کند.

هدف

Target

اندازه گیری پدیده های فیزیکی نظیر دما، تابش، فاصله و غیره در مکانی دوردست  تراگسیل داده های حاصل برای ثبت به ایستگاهی در فاصله دور یا نزدیک

تله متری

Telemetry

فراوانی تغییر و ترتیب تنها در یک تصویر

بافت

Texture

نقشه ای که برای ترسطم و به تصویر کشیدن موضوعی خاص طرح شده باشد.

نقشه موضوعی

Thematic map

سنجنده اپتیکی نصب شده بر روی ماهواره های لندست-4 و D'

نقشه بردار موضوعی

Thematic Mapper

اصطلاحی عام برای طول موجهای فروسرخ گرمایی که از جو زمین تراگسیل می شوند.

باند گرمائی

Thermal band

توانایی یک ماده برای ذخیه کردن گرما

ظرفیت گرمایی

Thermal capacity

میزانی از پاسخ یک ماده به تغییرات دما. به آن لختی گرمایی نیز می گویند.

اینرسی گرمایی

Thermal inertia

سنجنده اسکن کننده غیر فعالی که تصویرهایی از سطح زمین در طول موجهای میکرو موج تولید می کند. به آن اسکنر میکرو موج غیر فعال نیز می گویند.

اسکن کننده خطی فروسرخ گرمایی

Thermal infrared linescanner

مرزی در فضای طیفی که در ورای آن یک جزء تصویری دارای چنان احتمال ضعیفی از بودن در رده ای معین است که می تواند جزو ان رده محسوب نشود.

آستانه

Threshold

Thermal InfraRed

فروسرخ گرمایی

TIR

Thematic Mapper

نقشه بردار موضوعی

TM

هر سایه خاکستری قابل تمیز از سفید تا سیاه

تن

Tone

نمونه داده هایی که از یک موجودیت معلوم که برای تعیین مرزهای تصمیم به عنوان بخشی از طبقه بندی نظارت شده مورد استفاده قرار می گیرد.

نمونه های تمرینی

Training samples

1- توانایی یک ماده در عبور دادن نور از خود

2- تصویری مثبت یا پوزیتیو بروی شیشه یا فیلم که با عبور دادن نور از آن می توان به تصویر را مشاهده نمود.

نورگذران

Transparency

اصطلاحی برای متمایز ساختن فیلم رنگی معمولی از فیلم فروسرخ نزدیک کاذب رنگ، که دلالت برآن دارد که رنگهای ثبت شده بر روی فیلم در واقع همان رنگهای اولیه منظره مورد نظر هستند. به جای این اصطلاح معمولا ترجیح داده می شود که از اصطلاح فیلم رنگی استفاده شود.

فیلم رنگ واقعی

True color film

United Nation

سازمان ملل

UN

اصطلاحی خاص برای تجهیزات یا تکنیکهایی که استفاده از آنها آسان است.

کاربرپسند

User friendly

Universal Transverse Mercator

سیستم تصویر مرکاتور

UTM

Ultra Violet

فرابنفش

UV


V - W - X - Y - Z

تعریف و شرح اصطلاح

معنی فارسی

لغت یا اصطلاح

Vegetation Index

شاخص پوشش گیاهی

VI

گستره تابشی که چشم انسان نسبت به آن حساس بوده و تقریبا بین طول موجهای 4/0 تا 7/0 میکرو متر واقع است.

طول موجهای مرئی

Visible wavelengths

طول یک موج از تابش الکترومغناطیسی

طول موج

Wavelength

باندی از طیف الکترومغناطیسی که تراگسیلی ماکزیمم و تضعیف مینیمم در محیط خاص را هنگام استفاده از یک سنجنده بخصوص از خود نشان می دهد. به آن دریچه نیز می گویند. 

روزنه

Window

نقطه در کره آسمانی که دقیقا بالای سر ما قرار گرفته و به نقطه مقابل سمت القدم می باشد.

سمت الرآس

Zenith

 


 
 
منابع سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٢:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٧/۱٩
 

در قسمت زیر لیست منابع کارشناسی ارشد رشته سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی برای استفاده دوستان عزیزی که قصد شرکت در آزمون این رشته رو دارن ، آورده شده. با شناختی که از سوالات سالهای قبل وجود داره این لیست بالای ۹۰٪ از سرفصلها رو پوشش می ده البته من از بین همین منابع هم دو کتاب "دیدگاههای نو در جغرافیای شهری دکتر شکوئی" و "ژئومورفولوژی اقلیمی دکتر محمودی" رو به خاطر جلوگیری از اختلاط مطلب و ذیق وقت و کتاب "اصول و مبانی سنجش از دور دکتر مالیمریان" به خاطر اهمیت نسبی کمترش نخوندم.ولی چون نخوندن دو کتاب اول ریسک زیادی داره توصیه می کنم که شما این کتابها رو مطالعه بفرمایید. اگر وقت کافی ندارید از کتاب"دیدگاههای نو در جغرافیای شهری" فصول۶،۵،۴،۳،۲،۱و فصل آخر رو مطالعه کنید یا خلاصه شده ی این کتاب یعنی"جغرافیای شهری دکتر شکوئی ، پیام نور" رو بخونید.

 

برای ریاضی میتونید از کتب ریاضی عمومی مانند رنجبران، نیکوکار، سعادت و ... استفاده کنید.کتابی که در لیست برای آمار معرفی شده کتاب بسیار جامعیه ولی در کنارش می تونید از منابعی مانند "مفاهیم آمار و احتمال دکتر عبدالمجید رضایی" هم استفاده کنید.

سوالات زبان منبع مشخصی نداره ولی سوالات سالهای قبل این رشته و رشته های دیگری چون جغرافیای طبیعی و همچنین متون انگلیسی و زبان تخصصی در مورد اصول تفسیر عکسهای هوایی ، هیدرولوژی، اقلیم شناسی ، ژئومورفولوژی ، جغرافیای شهری و روستایی و زیستی میتونه کمکتون کنه.

دقت داشته باشید که این لیست برای آزمون کارشناسی ارشد دولتیه.در ضمن سوالات خود در مورد آزمون ، نحوه تهیه منابع و... رامی توانیدازقسمت نظرات مطرح کنید.


 

منابع سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی

GIS & RS


 

۱.درس اصول تفسیر عکسهای هوایی


 

1.اصول تفسیر عکسهای هوایی با کاربرد در منابع طبیعی،تالیف دکتر زبیری و مهندس دالکی، انتشارات دانشگاه تهران

2.آشنایی با فن سنجش از دور و کاربرد در منابع طبیعی، تالیف دکتر زبیری و مهندس مجد، انتشارات دانشگاه تهران

3.سنجش از دور (اصول و کاربرد)، تالیف دکتر حسن علیزاده ربیعی، انتشارات سمت

4.اصول عکسهای هوایی، دکتر علیجانی، انتشارات پیام نور

توضیح: این کتاب جزء کتابهای نایاب می باشد بزای تهیه آن به یکی از کتابخانه های دانشگاهها مراجعه کردو و کپی آنرا تهیه نمایید.

5.کاربرد عکسهای هوایی و ماهواره ای در جغرافیا، دکتر رضوانی، پیام نور

توضیح: این کتاب گرد آوری شده می باشد و اکثر مطالب آن در چهار کتاب بالا هست ولی چون مقداری مطالب جدید هم دارد توصیه می کنم اول چهار کتاب بالا را خوانده و سپس مطالب غیر مشترک این کتاب را هم مطالعه نمایید.

6.اصول و مبانی سنجش از دور و تعبیر و تفسیر تصاویر هوایی و ماهواره ای، ترجمه و تدوین حمید مالیمریان، انتشارات سازمان جغرافیایی وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو های مسلح.

توضیح: بعضی سالها از این کتاب یک یا دو سوال طرح شده اگر وقت داشتید مطالعه آن خالی از لطف نیست.


2.درس هیدرو اقلیم


 

1.مبانی آب و هواشناسی، دکتر کاویانی و دکتر علیجانی، انتشارات سمت

2.آب و هوای ایران، دکتر علیجانی، پیام نور

3.اصول هیدرولوژی کاربردی، دکتر امین علیزاده، انتشارات دانشگاه امام رضا


3. درس ژئومرفولوژی و جغرافیای زیستی


 

1.ژئومرفولوژی ایران، دکتر جداری عیوضی، پیام نور

2. ژئومرفولوژی ساختمانی، دکتر محمودی، پیام نور

3.مبانی ژئومرفولوژی ماکس درائو، ترجمه مقصود خیام، انتشارات مبنا

4. ژئومرفولوژی اقلیمی، دکتر محمودی، پیام نور

توضیح: این کتاب را انتشارات دانشگاه تهران هم دارد که به صورت حجیم تر و دو جلدی است ولی اگر زمان کافی ندارید و از آنجایی که تقریبا" تمام سوالات طرح شده در نشر پیام نور موجودند بهتر است شما کتاب پیام نور را که تک جلدی و در 178 صفحه است را تهیه نمایید.

5.ژئومرفولوژی دینامیک، دکتر محمودی، پیام نور

6.جغرافیای زیستی، اصغر نیشابوری، انتشارات سمت

7. جغرافیای زیستی،دکتر خالدی، پیام نور (جلد آزمایشی)

8. جغرافیای زیستی، دکتر خالدی، انتشارات قومس

توضیح: این کتاب جزء کتابهای نایاب می باشد بزای تهیه آن به یکی از کتابخانه های دانشگاهها مراجعه کردو و کپی آنرا تهیه نمایید.


4.درس جغرافیای شهری و روستایی


 

1.مبانی جغرافیای روستایی، دکتر عباس سعیدی، انتشارات سمت

توضیح: حتما" عین عنوان را تهیه نمایید.

2.مقدمه ای بر جغرافیای روستایی، دکتر مسعود مهدوی، انتشارات سمت

توضیح: حتما" عین عنوان را تهیه نمایید.

3.جغرافیای شهری ایران، دکتر اصغر نظریان، پیام نور

4.جغرافیا و شهر شناسی، دکتر فرید، انتشارات دانشگاه تبریز

توضیح: این کتاب جزء کتابهای نایاب می باشد بزای تهیه آن به یکی از کتابخانه های دانشگاهها مراجعه کردو و کپی آنرا تهیه نمایید.

5.دیدگاههای نو در جغرافیای شهری، دکتر حسین شکوئی، سمت

توضیح: بیشتر سوالات از فصول 6،5،4،3،2،1 و فصل آخر این کتاب طرح می گردد.


5. درس آمار و ریاضیات


 

برای آمار کتاب "آمار و احتمالات" دکتر هادی رنجبران

توضیح: این کتاب به صورت تست و تشریحی به منظور آمادگی برای کارشناسی ارشد رشته های اقتصاد، حسابداری و مدیریت تهیه شده و کتاب بسیار خوبی در این زمینه بوده و در بهترین شکل شامل بیشتر سرفصلهای آمار جی آی اس می شه .


6.کتاب تست


کتاب مجموعه سوالهای کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، ناصر علی قلیزاده فیروز جایی، انتشارات پردازشگران

توضیح: کتاب مفیدی برای پیدا کردن منابع کلی سوالات و همینطور صفحه و منبعی که سوال از آن طرح شده ولی دقت نمایید چه سوالاتی که به صورت دفترچه ای تهیه نموده اید و چه جواب سوالات این کتاب از روی کلید اولیه ( اصلاح نشده ) تعیین شده پس در استفاده از پاسخهای آنها احتیاط کنید.


 
 
تاریخچهٔ جغرافیا
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

تاریخچهٔ جغرافیا 

نقشهٔ جهان باز ساختهٔ بتلمیوس از جغرافیای بتملیوسی در سدهٔ هشتم/نهم خورشیدی

این اندیشه از آناکسیماندر(۱۲۳۱/۳۲ – ۱۱۶۶/۶۷ سال پیش از هجرت)، -که واپسین نویسندگان یونانی به بنیان‌گذار واقعی جغرافیا مطرحش نمودند-، از طریق پاره‌ای از بازگویی‌های جانشینان او به ما رسیده‌است. آناکسیماندر را به نوآوری شاخص‌ها (ابزار ساده و کارآمد یونانی که اندازه‌گیری اولیه از عرض جغرافیایی را انجام داد) می‌شناسند. تالس و آناکسیماندر هم‌چنین به پیش‌گویی گرفت‌ها معروف اند. شالودهٔ جغرافیا را می‌توان در فرهنگ‌های دیرینه، از قبیل چین باستان، سده‌های میانه و دوران باستان ردیابی کرد. یونانیان نخستین بار جغرافیا را با هر دو سرفصل هنر و دانش یافته‌بودند و این را با نقشه‌نگاری، فلسفه، ادبیات و ریاضیات به دست آورده‌اند. بحث‌های گرمی در بارهٔ این که نخستین بار کی داوی کرد که زمین گرد می‌باشد، هست؛ که به اعتبار یا مراجعه به پارمنیدس، فیثاغورث یا اناکساغورث می‌شود گفت هر کدامشان با بهره‌گیری از توضیح گرفت‌ها توانست ثابت کند که زمین گرد است. با این وجود، او همانند بسیاری از معاصرانش بازهم باور داشت که زمین یک لوح هموار است. یکی از نخستین برآوردهایی که شعاع زمین را تخمین می‌زند را اراتوستن به جا هشتهاست.

نخستین سامانهٔ خیلی دقیق خطوط دستگاه مختصات جغرافیایی به هیپارخوس (ابرخس) منسوب است. او دستگاه مبنای شصت‌تایی را به کار بست که از ریاضیات بابلی برگرفته شده‌بود. وی مدارها و نصف النهارها را به °۳۶۰، و هر درجه به '۶۰ تقسیم‌بندی کرد. او برای اندازه‌گیری طول جغرافیایی در محل‌های مختلف روی زمین، پیش‌نهاد کرد از گرفت‌ها برای تعیین اختلاف زمانی نسبی استفاده کنند. نقشه‌کشی گستردهٔ رومیان به خاطر کاوش‌هایشان در زمین‌های جدید، بعدها سطح بالای اطلاعاتی‌ای را برای بتلمیوس به منظور ساخت اطلس‌های مو شکافانه گرد هم آورد. وی با استفاده از دستگاه شبکه‌ای روی نقشه‌هایش و اتخاذ طول ۹۰/۹۲ کیلومتر به ازای هر درجه، کار هیپارکوس را پیش‌برد.


 
 
روش‌های کمّی جغرافیا
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

روش‌های کمّی جغرافیا

زمین‌آمار با واکاوی داده‌های کمی به ویژه استفاده از روش آماری جهت یابش پدیده‌های جغرافیایی، سر و کار دارد. زمین‌آمار همه‌جا و در زمینه‌های گوناگون استفاده شده‌است، از جمله: آب‌شناسی، زمین‌شناسی، اکتشاف نفت، واکاوی آب‌وهوا، برنامه‌ریزی شهری، آمایش و همه‌گیرشناسی. پایهٔ ریاضی زمین‌آمار از تحلیل خوشه‌ای، واکاوی تفکیک کنندهٔ خطی و آزمون آماری نافراسنجی (غیرپارامتری)، و موضوعات دیگر برگرفته شده‌است. کاربردهای زمین‌آمار به شدت در سامانه‌های اطلاعات مکانی استفاده می‌شود، به خصوص برای درون‌یابی نقاط نسنجیده. جغرافی‌دانان سهم به‌سزایی در روش‌های فنون کمّی نشان دادند.


 
 
دورکاوی (سنجش از دور)
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

دورکاوی (سنجش از دور)

دورکاوی یا سنجش از دور، دانش به‌دست‌آوردن اطلاعات در مورد ویژگی‌های زمین از طریق اندازه‌گیری‌های از دور می‌باشد. داده‌های دورکاویده در اشکال مختلف مانند تصاویر ماهواره‌ای، عکس‌های هوایی و داده‌های به‌دست‌آمده از حسگرهای دستی، تولید می‌شود. جغرافی‌دانان به منظور: الف) عرضهٔ اطلاعات متنوع در نوعی از پیمانه‌های فاصله‌ای (محلی به جهانی)، ب) گردآوردن نگرشی اجمالی از ناحیهٔ مورد علاقه، پ)دست‌رسی به پایگاه‌های دوردست یا بیرون از دست‌رس، ت)فراهم ساختن اطلاعات طیفی نامریی طیف الکترومغناطیس، و ث) آسان کردن بررسی چگونگی تغییر سیما و ناحیه‌ها در درازای زمان، به طور فزاینده از داده‌های دورکاویده برای به‌دست‌آوردن اطلاعات در مورد سطح زمین، اقیانوس‌ها و هواکره استفاده می‌کنند. داده‌های دروکاویده ممکن است آزادانه، یا پیوسته با دیگر لایه‌های داده‌های رقمی واکاوَند (مثلا در یک سامانهٔ اطلاعات مکانی) تحلیل شود.


 
 
سامانهٔ اطلاعات مکانی
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

سامانهٔ اطلاعات مکانی

 نقشهٔ برداری‌ای ساده، استفاده از عناصر برداری: نقاط چاه، خطوط رودخانه و چنربر دریاچه

سامانهٔ اطلاعات مکانی(جی‌آی‌اس یا سام) به جمع‌آوری اطلاعات پیرامون زمین، برای بازیابیِ خودکار توسط یک رایانه، با دقتی مناسب به منظور توختن(کسب) اطلاعات، رسیدگی می‌کند. افزون بر زیررشته‌های دیگر جغرافیا، کارآزمودگان سام باید با علوم رایانه و سامانه‌های دادگانی (پایگاه‌داده‌ای) آشنا باشند. سامانهٔ اطلاعات مکانی انقلابی در زمینهٔ نقشه‌نگاری ایجاد کرد؛ هم اکنون تقریبا تمام نقشه‌سازی را با کمک گونه‌ای از نرم‌افزار سام انجام می‌دهند. هم‌چنین سامانهٔ اطلاعات مکانی دانش بهره‌گیری از نرم‌افزار سام و فنون آن را برای نمایش، واکاوی و پیش‌بینی روابط مکانی هدایت می‌کند. در این زمینه،«جی‌آی‌اس» به معنی «دانش اطلاعات جغرافیایی»[۳] می‌باشد.


 
 
نقشه‌نگاری
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 


نقشه‌نگاری نمایش سطح زمین با استفاده از نمادهای انتزاعی است(نقشه‌سازی). اگرچه زیررشته‌های دیگر جغرافیا برای ارایهٔ تجزیه و تحلیل‌هایشان به نقشه‌ها تکیه می‌کنند، ولی ساخت واقعی نقشه‌ها به اندازهٔ کافی مجرد هست که بتوانیم جداگانه در نظر بگیریمش. نقشه‌نگاری از گردهمایی پیش‌نویس فنون به صورت دانش واقعی سر برآورده‌است. نقشه‌کشان باید روان‌شناسیِ شناختی و کارپژوهی (ارگونومی) را بیاموزند تا بفهمند چه نمادهایی بیشترین اثر را در جابه‌جایی اطلاعات زمین دارا است، و روان‌شناسی رفتاری را بیاموزند تا کسانی را که از نقشه‌هایشان استفاده می‌کنند را به اثرپذیری از اطلاعات وادارند. ایشان باید زمین‌سنجی و ریاضیات نسبتا پیش‌رفته را یاد بگیرند تا بدانند چگونه شکل زمین بر واپیچش(اعوجاج) نمادهای پیش‌دیدهٔ نقشهٔ هموار برای مشاهده تاثیر می‌گذارد. بی‌جنجال می‌توان ادعا کرد که نقشه‌نگاری دانه‌ای است که از کشتزار بزرگ‌تر جغرافیا رُسته‌است. بیشتر جغرافی‌دانان بیان خواهندکرد که شیفتگی دوران کودکی به نقشه‌ها در حقیقت پیش‌گویی گرایش ایشان به این زمینه بوده‌است.


 
 
فنون و روش‌ها
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:۳٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

فنون و روش‌ها

همان طور که روابط متقابل مکانی کلیدهای این علوم مختصر هستند، نقشه‌ها نیز ابزاری کلیدی اند. نقشه‌نگاری سنتی با روی‌کردی تازه‌تر به واکاوی جغرافیایی، سامانه‌های اطلاعات مکانی (سام) مبتنی بر رایانه پیوسته‌است. در مطالعهٔ ایشان، جغرافی‌دانان از چهار روش وابسته استفاده می‌نمایند:

  • سامانمند: دانسته‌های جغرافیایی را در مقوله‌هایی که می‌تواند به کاوش سراسری بپردازد، دسته‌بندی می‌کند.
  • منطقه‌ای: به بررسی رابطهٔ سامانمند میان رَسته‌های منطقه‌ای خاص یا موقعیت مکان سیاره می‌پردازد.
  • توصیفی: موقعیتی از سیما و جمعیت را به سادگی مشخص می‌کند.
  • تحلیلی: می‌پرسد که چرا ما به دنبال سیما و ساکنان در یک منطقهٔ خاص جغرافیایی می‌گردیم.

 
 
دانش نقشه‌برداری
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٩:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦
 

دانش نقشه‌برداری

علوم نقشه‌برداری شاخه‌ای از جغرافیا است که پس از انقلاب کمّی در جغرافیا در اواسط دههٔ ۱۳۳۰ خورشیدی پدید آمده‌است. علوم نقشه‌برداری شامل بهره‌گیری از روش‌های سنتی فضایی مورد استفاده در نقشه‌نگاری و عارضه‌نگاری (توپوگرافی) و کاربردشان در رایانه می‌باشد. دانش نقشه‌برداری با استفاده از روش‌هایی مانند سامانهٔ اطلاعات مکانی (سام) و دورکاوی(سنجش از دور) دارای حوزهٔ مشتکی گسترده با بسیاری از رشته‌های دیگر است. علوم نقشه‌برداری هم‌چنین به باززیستی(تجدید حیات)برخی گروه‌های جغرافیایی انجامید، به ویژه در حین دههٔ ۱۳۳۰ خورشیدی و در شمال امریکا که در آن زمینه داشت افول می‌کرد. دانش نقشه‌برداری محدودهٔ گسترده‌ای از زمینه‌های درگیر با واکاوی فضایی، از قبیل نقشه‌نگاری، سامانهٔ اطلاعات مکانی (سام یا جی‌آی‌اس)، دورکاوی و سامانهٔ موقعیت‌یابی جهانی (جی‌پی‌اس) را در بر می‌گیرد.


 
 
رقومی سازی DIGITIZING
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۳:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۱٩
 

مفاهیم و روش های رقومی سازی:

در روش های نوین تهیه نقشه تکنیک های کامپیوتری نقش مهمی را ایفا می کنند. بسیاری از سازمانهای تهیه نقشه در راه اندازی سیستم اطلاعات جغرافیایی ، سیستم های نوین تهیه نقشه با استفاده از کامپیوتر را بکار می گیرند با بکارگیری چنین سیستم هایی ، اولین و مهمترین مرحله عبارت است از تبدیل اطلاعات نقشه از حالت خطی و غیر رقومی به شکل رقومی و سازگار با کامپیوتر تکنیک تبدیل نقشه های سنتی کاغذی یا سایر مدارک گرافیکی به داده های رقومی سازگار با کامپیوتر را رقومی سازی ( DIGITIZING ) می نامند.

 

چرا DIGITIZE  می کنیم:

تبدیل اطلاعات نقشه های موجود به شکل رقومی و سازگار منطقی تر و کم هزینه تر در صرف زمان و هزینه برای تکرار برداشت داده ها می باشد به عبارتی دیگر با رقومی سازی نقشه های موجود از انجام دوباره کاری ها و صرف هزینه های گزاف جلوگیری خواهد شد حتی اگر اطلاعات نقشه ها بهنگام نباشند تکنیک رقومی سازی بمراتب اقتصادی تر است زیرا بهنگام سازی نقشه های رقومی که در محیط کامپیوتری ذخیره شده اند نسبت به بهنگام سازی نقشه های سنتی کاغذی کار آمدتر بوده و زمان بهنگام سازی و همچنین هزینه ها را کاهش خواهد داد.

بسیاری از نقشه های خطی موجود در سیستم انگلیسی تهیه شده اند برای استفاده از این نقشه ها در سیستم متریک لازم است سیستم اندازه گیری انگلیسی به سیستم متریک تبدیل شود. در مرحله رقومی سازی این تبدیل را می توان به سادگی انجام داد.

 

انواع رقومی سازی:

با توجه به اینکه داده اولیه یک نقشه خطی کاغذی و یا یک تصویر هوایی باشد ، انواع رقومی سازی را می توان به دو دسته تقسیم کرد.

رقومی سازی نقشه های خطی موجود می باشد.

رقومی سازی تصاویر هوایی یا روش فتوگرامتری است.

خصوصیات کارتوگرافی عارضه:

هر عارضه در روی نقشه دارای دو خصوصیت است.

1-   موقعیت عارض( کجاست ) که مشخص کننده این است که عارضه در کجا واقع شده است.

2-   معنا و مفهوم عارضه است ( چیست ) که با یک نماد نمایش داده می شود. و مشخص کننده این است که این عارضه چیست ؟

هماهنگونه که عوارض در روی نقشه های خطی کاغذی دارای دو خاصیت موقعیت و مفهوم می باشند این خصوصیات با دو نوع داده نمایش داده می شود.

نوع اول داده ها داده های موقعیتی است داده های موقعیتی یا داده های گرافیکی نمایانگر مکان عارضه بر روی سطح زمین ، سطح نقشه و تصویر باشد داده های موقعیتی ، همچنین شکل و اندازه عارضه را نشان میدهند.

نوع دوم داده ها ، داده های توصیفی است داده های توصیفی شامل اطلاعاتی در رابطه با سایر خصوصیات عارضه غیر از موقعیت آن است اطلاعات توصیفی می توانند خود بر دو نوع تقسیم بندی شوند که عبارتند از : داده های توصیفی عددی مانند مساحت ، تعداد، جمعیت ، میزان ، درجه حرارت  و غیره

داده های توصیفی مفهومی مانند  نام نوع ، کیفیت ، طبقه و غیره

 

داده های جغرافیایی از لحاظ خصوصیات ابعادی می توانند در سه گروه عمده طبقه بندی شوند در حقیقت این نوع طبقه بندی وابسته به مقیاس نقشه ای است که تهیه خواهد شد دسته اول اطلاعات نقطه ای است این نوع اطلاعات به یک نقطه مشخص و معین که دارای هیچ بعد و کشیدگی نمی باشد نسبت داده می شود دسته دوم اطلاعات خطی است این نوع اطلاعات در یک جهت دارای بعد و کشیدگی هستند و دسته سوم اطلاعات سطحی است . این دسته از اطلاعات در دو جهت دارای کشیدگی یا بعد می باشد.

انواع علائم و نمادها :

بر اساس خصوصیات ابعادی اطلاعات جغرافیائی علائم و نمادها را می توان به سه گروه تقسیم بندی نمود .

1-   علائم نقطه ای 2- علائم خطی 3- علائم سطحی

انواع دستگاههای DIGITIZER :

1-   میزهای دیجیتایزر که شامل یک صفحه و یک CURSOR دستی هستند

2-  اسکنرها با آرایه های خطی می باشند جزء اصلی SCANNER یک SEN SOR است که بصورت منظم تمام سطح تصویری را نقطه به نقطه و در راستای خطوط موازی SCAN می کند.

3-   دستگاههایی می باشند که از روی صفحه مانیتور عوارض را DIGITIZE می نمایند.

 

انواع روش های رقومی سازی:

بر اساس دستگاههایی که برای دیجیتایز کردن بکار می روند  سه روش رقومی کردن را می توان نام برد.

دیجتایز مستقیم یا رقومی سازی دستی :

در این روش اپراتور با استفاده از یک CURSOR دستی تمامی المانها و عوارض نقشه را ردیابی کرده و مختصات تمامی عوارض ثبت و ذخیره می گردد نتیجه این روش یک فایل  رقومی در سیستم برداری می باشد.

روش دوم دیجتایز با استفاده از SCANNER می باشد.

تمامی سطح نقشه نقطه به نقطه توسط SENSOR اسکنر در راستای خطوط موازی و بصورت منظم SCAN  شده و نقشه به صورت خودکار به اطلاعات رقومی تبدیل می گردد. البته باید توجه داشت که نتیجه این روش یک فایل رقومی رستری خواهد بود.

روش سوم دیجیتایز کردن از روی صفحه مانیتور است

که خیلی شبیه به روش DIGITIZE مستقیم می باشد  تفاوت عمده این روش با روش دیجیتایز مستقیم در این است  که ابتدا نقشه توسط SCANNER   اسکنر شده و پس از SCAN دیجتایز کردن عوارض از روی صفحه مانیتور آغاز می گردد.

رقومی سازی با استفاده از میز DIGITIZER :

مراحل رقومی سازی :

بطور کلی شش مرحله عمده در رقومی سازی وجود دارد که عبارتند از :

1-   آماده سازی منابع و امکانات

2-   پیش پردازش اسناد و مدارک

3-   تنظیم دیجیتایزر

4-   دیجیتایز کردن عوارض

5-   ورود اطلاعات توصیفی

6-   ویرایش و اصلاح

 

آماده سازی منابع و امکانات :

قبل از این که فرآیند رقومی سازی آغاز گردد باید مدارک گرافیکی انتخاب گردد اطلاعات توصیفی جمع آوری شود و ساختار و محتویات پایگاه داده مشخص شود. در مرحله اماده سازی منابع و امکانات انواع مدارکی که به عنوان ورودی رقومی سازی می توانند مورد استفاده قرار گیرند ارزیابی و بررسی می گردند ، استانداردها و مشخصات داده های رقومی خروجی مطالعه و بررسی می گردند ، بودجه مورد نیاز برای رقومی سازی مد نظر قرار می گیرد محدودیت های زمان و سخت افزارها و نرم افزارهای موجود بررسی و ارزیابی می شود نتیجه این مطالعات و بررسی ها انتخاب روش رقومی سازی تعیین ساختار و پیکر بندی سخت افزار ونرم افزار تعیین و ترسیم طرح نهایی رقومی سازی ، تعیین پرسنل و هزینه مورد نیاز برای رقومی سازی خواهد بود.

پیش پردازش اسناد مدارک:

پیش پردازش اسناد ، مدارک برای افزایش سرعت رقومی سازی ، رفع موارد ابهام ، اطمینان از ثبت اطلاعات مناسب و آگاه کردن عامل رقومی سازی از فرآیندهایی که مورد نیاز نمی باشند ضروری است.

همه عوارض که دیجیتایز می گردند بصورت واضح روی نقشه ها ترسیم شده اند به هر حال برای برخی از این عوارض لازم است نحوه رقومی سازی دقیقا مشخص گردد همچنین در این مرحله تمامی نقاط ویژه ای که مد نظر می باشد مانند تقاطع شبکه راهها باید علامت گذاری شوند. نوع و تعداد اطلاعات توصیفی برای هر عارضه باید قبل از رقومی سازی دقیقا مشخص گردد. لایه های مختلف نقشه اگر موجود و در دسترس باشند نسبت به نقشه های چاپ شده برای رقومی سازی مناسب تر هستند زیرا عامل رقومی سازی با مدارک و اسنادی ساده تر با کیفیت کیفی بالاتری سروکار دارد و این مسئله باعث افزایش سرعت و کیفیت رقومی سازی می گردد. کیفیت خطوط در پیش نویس نقشه ها پائین است لذا بهبود کیفیت خطوط ضروری می باشد اغلب انواع مختلف یک پیش نویس ممکن است بر روی برگه های جداگانه وجود داشته باشد  رقومی سازی این المانها از روی برگه های جدا نسبت به انتقال همه المانها بر روی یک برگه و دیجتایز آنها کارآمدتر و مناسب تر می باشد قبل از آغاز مرحله رقومی سازی برای انتقال مختصات از سیستم مختصات دیجیتایزر به سیستم مختصات مرجع لازم است نقاط کنترل مناسب انتخاب گردد. نقاط کنترل باید دقیقا روی نقشه مشخص شده و مختصات آنها روی زمین معلوم باشد.

تنظیم دیجیتایزر:

دیجیتایزر از لحاظ مکان و موقعیت باید تنظیم کرد. برای افزایش سرعت و کارآیی رقومی سازی لازم است محدوده دیجیتایزر که نقشه روی آن قرار می گیرد با محدوده فرمانها و منوهای ورود توصیفات از یکدیگر مجزا گردند. در این صورت برنامه رقومی سازی می تواند تشخیص دهد که نقطه ای که مختصات آن ثبت می گردد در داخل محدوده نقشه قرار می گیرد  نقاط کنترل تعیین شده در این مرحله برای ترانسفورماسیون وارد سیستم می شود.

دیجیتایز عوارض : دیجیتایز عوارض نقطه ای :

معمولا عوارض نقطه ای در نقشههای کاغذی بصورت نماد نمایش داده می شود لذا برای دیجیتایز عوارض نقطه ای باید کاملا مشخص شود که کدام نقطه از نماد باید دیجیتایز شده و مختصات آن ثبت گردد.

دیجیتایز عوارض خطی : دو روش برای دیجیتایز عوارض خطی وجود دارد:

حالت ثبت نقطه ای با POINT MODE و ثبت پیوسته یا STREAM MODE

در حالت ثبت نقطه ای یا POINT MODE عامل دیجیتایز با قرار دادن کرسر دیجیتایزر بر روی نقاط مورد نظر در محل شکستگی خطوط مختصات این نقاط  را ثبت می نماید. در حالت ثبت پیوسته عامل مجود پیوسته و دقیقا بصورتی که کاملا کرسر دیجیتایزر بر روی خط قرار می گیرد خط را ردیابی می کند و نقاط خط بصورت اتوماتیک ثبت می شود.

دیجیتایز عوارض سطحی :

در دیجیتایز این عوارض خطوط تشکیل دهنده این سطوح یا به عبارت دیگر خطوط ممیزی سطح یا پلیگون دقیقا مانند عوارض خطی دیجیتایز می گردد مشکلی که ایجاد می شود زمانی است که مرز مشترک بین دو سطح مورد نیاز باشد در چنین حالتی خط مشترک بین دو سطح یا POLYGON باید تنها یکبار دیجیتایز گردد. تا از ایجاد SLIVER بین دو سطح جلوگیری شود.

روش های تولید POLYGON :

سه روش برای تولید سطح یا POLYGON وجود دارد:

1-   ایجاد پلیگون به روش محاوره ای ( IN TERACTIVE )

2-   ایجاد پلیگون با استفاده از کد گذاری چپ و راست.

3-   ایجاد پلیگون با استفاده از برنامه های پشتیبان

ورود اطلاعات توصیفی :

عموما اطلاعات توصیفی در پایگاه داده ذخیره می گردد. این اطلاعات توصیفی می توانند قبل ما بعد و یا حتی همزمان با دیجیتایز کردن عوارض در پایگاه داده قرار گیرند دو روش برای برقراری ارتباط بین اطلاعات توصیفی و داده های مکانی وجود دارد زمانیکه روش منطقی یا LOGICAL مورد استفاده قرار نگیرد هم اطلاعات توصیفی و هم داده های مکان متناظر باید با استفاده از یک شناسه منحصر بفرد مشخص گردد. این شناسه منحصر به فرد برای هر عارضه باید در مرحله DIGITIZE کردن و ورود اطلاعات توصیفی معرفی گردد.

زمانیکه روش موقعیتی یا POSITIONAL مورد استفاده قرار گیرد مجموعه اطلاعات توصیفی متعلق به یک عارضه به همراه یک نقطه در کنار عارضه ای که باید به آن متصل شود قرار می گیرد.

 

ویرایش و اصلاح :

مرحله ویرایش و اصلاح جزء لاینفک دیجیتایز کردن می باشد. زیرا اطلاعات دیجیتایز شده باید بدون خطا باشد ویرایش و اصلاح در سه مرحله انجام می گیرد.

کشف خطا- تعیین موقعیت عارضه دارای خط- برطرف ساختن خط

انواع خطاهای موقعیتی :

انواع خطاهای موقعیتی در دیجیتایز کردن عوارض را می توان به سه دسته تقسیم کرد که عبارتند از : 1-اشتباه 2- حذف عوارض3 – عدم شناسایی درست نقاط کنترل4 – عدم بسته بودن پلگونها5 – اتصال غلط نقاط و…6-بی دقتی در ردیابی عوارض 7-عدم دقت در ردیابی عوارض در روش ثبت پیوسته 8- عدم تلافی نقاط و…  9-خطای ظاهری 10-به هم نرسیدگی از هم رد شدگی خطوط غیر هموار 11- SNAP نشدن سر و انتهای خطوط12- عمود نبودن خطوط 13- موازی نبودن خطوط و…

انواع خطاهای اطلاعات توصیفی:

سه نوع خطا در اطلاعات توصیفی را می توان نام برد که عبارتند از

1-جاافتادگی اطلاعات توصیفی

2 – تقسیر غلط عوارض

 3– ورود اطلاعات توصیفی اشتباه

 

عوارض موثر از سرعت و دقت:

سرعت و دقت دیجیتایز دستی به عوامل زیاد بستگی دارد که عبارتند از

1-نوع سند یا مدرکی که دیجیتایز می گردد2 – پیچیدگی سند3- تعداد اطلاعات توصیفی که باید وارد گردند5- مهارت اپراتوری که عمل دیجیتایز را انجام می دهد6  – نوع دستگاه دیجیتایزر که مورد استفاده قرار می گیرد.7- میزان پیش پردازش که روی سند با مدارک انجام گرفته –8- برنامه ها و نرم افزارهای دیجیتایز کردن از روی صفحه مانیتور : ( ON- SCREEN  DIGITIZING )

اخیرا روش دیگری در دیجیتایز نقشه ها متداول شده است که دیجیتایز از روی صفحه MONITOR یا ON SCREEN DIGITIZING نامیده می شود در این روش ابتدا سند مورد نظر SCAN می گردد. نتیجه این مرحله یک فایل رقومی رستری می باشد این فایل می تواند بر روی صفحه مانیتور نمایش داده شود. در چنین حالتی اپراتور لازم است با قرار دادن CURSOR روی عوارض و ردیابی آنها تمامی عوارض را دیجیتایز نمایند. این فرآیند زمانی امکان پذیر است که سیستم امکان نمایش همزمان و رجیستر کردن فرمت RASTER  و فرمت برداری را داشته باشد.

SCAN کردن اسناد:

دیجیتایز کردن یکی از مراحل عمده در تهیه نقشه با استفاده از کامپیوتر می باشد این مرحله مستلزم صرف زمان هزینه و نیروی انسانی و همراه با خطا می باشد SCAN کردن روشی برای رفع این مسئله می باشد. برای اسکن کردن اسناد یک اسکنر مورد نیاز است. اسکنر شامل یک منبع نور است که یک موقعیت یا PIXEL را روی نقشه تحت تابش قرار می دهد و همچنین شامل یک SENSOR می باشد که   نور منعکس شده یا عبور کردن از آن منطقه را اندازه گیری می نماید. حاصل این فرآیند یک COPY رقومی از سند است که بصورت گامهای خاکستری ذخیره می گردد.

انواع مختلف اسکنرها را می توان با توجه به کاربرد مورد نظر بکار گرفت چهار مشخصه عمده در دسته بندی اسکنرها مورد استفاده قرار می گیرند قدرت تفکیک اسکنر را می توان به عنوان کوچکترین جزء قابل تشخیص توسط اسکنر تعریف نمود این کوچکترین جزء منطقه ای است که توسط منبع نور تحت تابش قرار گرفته و بازگشت یا عبور نور از آن توسط SENSOR اندازه گیری می شود در انتخاب قدرت تفکیک مورد نیاز باید چگونگی نمایش اطلاعات و حجم حافظه مورد نیاز برای ذخیره اطلاعات در نظر گرفته شود.

با توجه به ابعاد سد یا نفشه نیز می توان اسکنر را انتخاب نمود معمولا برای نقشه های کوچک یا نقشه هایی که می توان آنها را به سادگی تقسیم بندی نمود از اسکنرهای کوچک استفاده می شود ولی در بقیه موارد اسکنرهای با سایز بزرگ تر بکار گرفته می شود از لحاظ تکنیک اسکن اسکنرها را می توان به دو دسته تقسیم بندی نمود.

1- در اسکنرهای نوع اول سند یا نقشه بر روی سطح اسکنر بصورت کاملا مسطح قرار گرفته و منبع نور و سنجنده تمامی سطح نقشه را در طول خطوط موازی بصورت سیستماتیک اسکن می نماید این نوع اسکنرها را اسکنرهای تخت می نامند. در اسکنرهای دسته  دوم که اسکنرهای استوانه ای نامیده می شوند نقشه یا کاغذ در یک جهت به دور استوانه حرکت کرده و منبع نوروسنجنده تنها در یک جهت در امتداد دو بال استوانه ای حرکت نموده و تمامی سطح نقشه را اسکن می کند. از لحاظ قابلیت اسکن تصویر زندگی ، اسکنرها را به دو دسته می توان تقسیم بندی نمود.

در اسکنرهای تک رنگ یا سیاه و سفید تنها گام خاکستری برای هر PIXEL اندازه گیری و ثبت می گردد بنابراین برای هرPIXEL تنها مقادیر سفید ، سیاه و یا مقادیر خاکستری ذخیره می گرد در اسکنرهای رنگی امکان تشخیص رنگها وجود دارد برخی از اسکنرهای رنگی سطح نقشه را سه بار اسکن کردن و در هر مرتبه یک فیلتر برای یکی از سه رنگ اصلی بکار گرفته می شود. در نهایت رنگ نهایی با استفاده از ترکیب مقادیر متفاوت سه رنگ اصلی با یکدیگر بدست می آید. در انواع دیگر اسکنرهای رنگی سطح نقشه را یک بار اسکنر کرده که در این حالت با استفاده از آینه های نیمه شفاف نور منعکس شده و به اجزای مختلف تشکیل دهنده رنگ تفکیک می گردد.

پس از قرار دادن سند یا نقشه روی سطح اسکنر بطور کاملا منطبق برروی آن خواه تخت یا استوانه ای مرحله اسکن کردن آغاز می گردد فرآیند اسکن نقشه یک فرآیند کاملا اتوماتیک است و نیازی به نظارت اپراتور نمی باشد.

در مقایسه با دیجیتایزر دستی اسکن کردن سریع مستلزم نیروی انسانی کمتر وعادی از خط می باشد.

مزایای دیجیتایز از روی صفحه مانیتور نسبت به دیجیتایز دستی عبارت است از:

1- این روش برای عامل  دیجیتایز راحتر است 2- امکان ZOOM  کردن و PAN کردن و قابلیت دید مستقیم عامل بر آنچه دیجیتایز می کند را فراهم کرده لذا دقت دیجیتایز افزایش می یابد . از آنجا که مراحل دیجیتایز کردن و عملیات ویرایش و تصحیح همزمان انجام می گیرد لذا سرعت دیجیتایز افزایش پیدا می کند


 
 
الکترو مغناطیس
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٢:٠٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٠/٧
 

الکترو مغناطیس 2.ppt


 
 
صفحه نخست :: سنجش از دور
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٤:٥۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۳٠
 
 

صفحه نخست :: سنجش از دور

 

 


خلاصه مقاله:


سنجش از دور عبارت است از تشخیص و جمع‌آوری داده از فاصله دور. این تعریف محدوده بسیار وسیعی دارد اما آنچه که امروزه به عنوان سنجش از دور از آن یاد می‌شود، داده‌هایی هستند که از طریق انواع وسایل پرنده از اشیاء، پدیده‌ها و عوارض، ثبت و ارسال شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. لذا با این مفهوم، سنجش از دور با اختراع هواپیما متولد شد و دستیابی بشر به فضا نیز این علم را دچار یک جهش بسیار بزرگ کرد. انقلاب دیجیتال و تحول در افزایش کارآیی انواع سنجنده‌ها نیز جهش بزرگ دیگری بود که در دو دهه اخیر این حوزه را متحول کرد. امروزه سنجش از دور با صنعت فضایی گره خورده است. 

 


 



مقدمه

سنجش از دور یعنی تشخیص و جمع‌آوری داده از فاصله دور[1] و عمدتاً به عنوان فناوری و علمی تعریف می‌شود که به وسیله آن می‌توان بدون تماس مستقیم، مشخصه‌های (مکانی، طیفی، زمانی) یک شیء یا پدیده را تعیین، اندازه‌گیری و یا تجزیه و تحلیل نمود[2]. با نداشتن تماس مستقیم، باید روشی برای انتقال اطلاعات از طریق فضا مورد استفاده قرار گیرد. برای این منظور، واسطه­های مختلفی مانند میدان جاذبه، میدان مغناطیسی، امواج صوتی و انرژی الکترومغناطیسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این وجود، فناوری رایج در سنجش از دور، استفاده از امواج الکترومغناطیس است.

در حالت کلی، تعریف فوق دامنه وسیعی از کاربردها نظیر مشاهدات زمینی، تصویربرداری پزشکی از طریق مافوق صوت، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)، توموگرافی گسیل پوزیترون (PET) و تصویربرداری صنعتی را شامل می‌شود. در مفهوم مدرن، این اصطلاح عموماً به کاربرد فناوری‌های سنجنده‌های تصویربردار نصب‌شده بر روی هواپیماها و فضاپیماها گفته می­شود که از زمینه­های دیگر مرتبط با تصویربرداری مانند تصویربرداری پزشکی جداست[2].

 

سنجش از دور این امکان را فراهم می‌کند که از مناطق غیرقابل دسترس و خطرناک اطلاعات جمع‌آوری شود. نمونه‌هایی از کاربرد­های سنجش از دور شامل پایش جنگل‌زدایی، بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر روی یخچال‌ها در مناطق قطبی، تعیین عمق بدنه‌های آبی و جمع‌آوری اطلاعات نظامی از مناطق پرخطر مرزی است. همچنین سنجش از دور می‌تواند جایگزین روش‌های پرهزینه جمع‌آوری اطلاعات میدانی شود.

 


تاریخچه سنجش از دور


جهان

نقطه آغاز علم سنجش از دور مدرن را می‌توان از زمان توسعه پرواز دانست. در سال 1858، اولین عکس‌ هوایی توسط گاسپار فیلیکس تورناکون از فراز شهر پاریس به‌وسیله یک بالن تهیه شد[2]. در واقع، توسعه صنعت هواپیمایی نقطه عطفی در تاریخ سنجش از دور به‌حساب می‌آید. در سال 1908، ویلبر رایت اولین هواپیمای عکاس را رهبری نمود که شخص دیگری در آن به تهیه عکس‌های هوایی می‌پرداخت. در سال‌های آخر جنگ جهانی اول، عکس‌های هوایی به صورت گسترده‌ای برای اهداف شناسایی به‌کار گرفته شدند. اما جنگ جهانی دوم، دوره جدیدی برای عکس‌برداری‌های هوایی به همراه داشت. در این زمان بود که پیشرفت‌های مهمی در صنعت عکس‌برداری حاصل و استفاده از فیلم‌های حساس مادون قرمز رایج شد[3].

با این وجود، بزرگ‌ترین تحول و جهش در فناوری سنجش از دور، با توسعه فناوری فضایی در اواخر دهه 50 میلادی رخ داد. ماهواره‌ها بستری را فراهم می‌کردند تا حسگرها بتوانند از بالاترین ارتفاع ممکن، با تسلط کامل بر سیاره زمین و در موقعیت‌های متوالی، به تهیه و ارسال داده‌ها بپردازند. از آن پس، ماهواره‌ها با داشتن مزایایی چون ماموریت بلندمدت و پوشش جهانی به عنوان سکوی متداول حامل سنجنده‌ها مورد استفاده قرار گرفتند.

امروزه فناوری سنجش از دور گسترش بسیار زیادی یافته است. سنجش از دور علاوه بر جایگاه علمی ویژه خود به عنوان ابزاری در دست دانشمندان علوم مختلف، به عنوان یک تجارت گسترده نیز مطرح است و کشورهای بسیاری وارد این حوزه شده‌اند. نقطه کلیدی توسعه این فناوری، پیشرفت در ساخت انواع سنجنده‌ها و توسعه علم پردازش داده‌ها است. در جهان امروز، نقشه‌برداری، هواشناسی، اقیانوس‌شناسی، زمین‌شناسی و بسیاری از حوزه‌های مشابه کاملاً وابسته به دانش سنجش از دور هستند.

در آغاز قرن بیست و یکم و با پیشرفت بی‌سابقه و سریع در حوزه ارتباطات دیجیتالی، سنجش از دور حتی به خانه‌های مردم عادی نیز وارد شده است. مردم امروزه می‌توانند با استفاده از برخی خدمات اینترنتی، تصاویر ماهواره‌ای موردنظر خود را بر روی رایانه شخصی خود دریافت کنند. حتی امکان دیدن تصاویری از وضعیت خورشید و سیارات منظومه شمسی نیز برای عموم وجود دارد. شاید این پیشرفت را بتوان نشانه‌ای از یک جهش در فناوری سنجش از دور دانست.

 


ایران

سابقه تهیه عکس‌های هوایی سراسری از ایران به دهه 40 بازمی‌گردد. در کشور ما اولین فعالیت متمرکز برای وارد شدن در حوزه سنجش از دور ماهواره‌ای در سال 1353 به دنبال پرتاب اولین ماهواره منابع زمینی با تاسیس دفتر جمع‌آوری اطلاعات ماهواره‌ای در سازمان برنامه و بودجه وقت صورت گرفت که پس از مدتی دفتر مذکور به مرکز سنجش از دور تغییرنام داد. این مجموعه، در سال 1356، در قالب طرح استفاده از ماهواره، اقدام به خرید و نصب یک ایستگاه گیرنده تصاویر ماهواره‌ای در ماهدشت کرج نمود.

در سال 1371، طبق ماده واحده مصوب مجلس شورای اسلامی، مرکز سنجش از دور ایران در قالب یک شرکت دولتی به وزارت پست و تلگراف و تلفن سابق واگذار شد. متعاقباً در سال 1382، به منظور انجام مصوبات شورای عالی فضایی کشور، تمامی فعالیت‌های حاکمیتی مرکز سنجش از دور ایران به سازمان فضایی ایران محول شد[3].

 


فرآیند سنجش از دور

فرآیند سنجش از دور از هفت مولفه تشکیل شده است:

  • منبع انرژی یا روشنایی: اولین لازمه سنجش از دور، یک منبع انرژی است که عمل روشن‌سازی یا تهیه انرژی الکترومغناطیس بر روی هدف تحت مطالعه را به عهده داشته باشد.

 

  • تابش و اتمسفر: در هنگام عزیمت انرژی از منبع به هدف، انرژی با اتمسفری که از آن عبور می‌کند، تعامل دارد. این پدیده ممکن است بار دومی نیز هنگامی که انرژی از هدف به سنجنده عزیمت می‌کند، اتفاق بیافتد.

 

  • تعامل با هدف: بعد از رسیدن انرژی به هدف، با توجه به خصوصیات انرژی و هدف، تعامل صورت می‌گیرد.

 

  • ثبت انرژی به وسیله حسگر: بعد از اینکه انرژی توسط هدف پراکنده یا از آن ساطع شد، سنجنده دوردستی تشعشع الکترومغناطیس حاوی اطلاعات سطح را جمع‌آوری و ضبط می‌کند.

 

  •  انتقال، دریافت و پردازش: انرژی ضبط‌شده توسط سنجنده به شکل الکترونیکی به یک ایستگاه دریافت و پردازش برای بازسازی تصویر اخذشده انتقال می‌یابد.

 

  • تفسیر و تحلیل: تصویر به صورت بصری و یا رقومی تفسیر شده و اطلاعات لازم درباره هدف استخراج می‌شوند.

 

  • کاربرد: جزء پایانی فرآیند سنجش از دور عبارتست از استفاده از اطلاعات استخراج شده برای درک بهتر، کشف اطلاعات جدیدتر و یا کمک به حل یک مساله خاص.

 

 

تصویر 1- فرآیند سنجش از دور: A، منبع انرژی؛ B، تعامل با اتمسفر؛ C، تعامل با سطح؛ D، سنجنده؛ E، انتقال؛ F، پردازش؛ و G، کاربرد (منبع: Canada Centre for Remote Sensing Remote Sensing)

 

 


تابش الکترومغناطیس

تابش الکترومغناطیس، حاملی از انرژی الکترومغناطیس است که نوسان میدان الکترومغناطیس را در فضا یا ماده انتقال می‌دهد. تابش الکترومغناطیس دارای هر دو ویژگی حرکت موجی و ذره‌ای است.  از نقطه‌نظر موجی، تابش الکترومغناطیس را می‌توان به عنوان یک موج عرضی حاصل از یک میدان الکتریکی و یک میدان مغناطیسی در نظر گرفت که به طور عمود بر هم ارتعاش می‌کنند.

 

تصویر2- موج الکترومغناطیس از دو مولفه الکتریکی و مغناطیسی که عمود بر هم نوسان می‌کنند، تشکیل شده است.

 

 

 تابش الکترومغناطیس در خلاء با سرعت نور و در جو با سرعتی کمتر حرکت می‌کند. تابش الکترومغناطیس را در تئوری ذره‌ای می­توان به صورت فوتون یا کوانتوم به حساب آورد.

 

تابش الکترومغناطیس دارای چهار مشخصه فرکانس، راستای انتقال، دامنه و صفحه پلاریزاسیون است که هر کدام حاوی محتوای اطلاعاتی متفاوتی است و در سنجش از دور اهمیت زیادی دارند[4].

 

تابش الکترومغناطیس به صورت مجموعه پیوسته‌ای از طول موج‌ها و فرکانس‌ها از طول موج کوتاه امواج کیهانی تا طول موج بلند امواج رادیویی انجام می‌گیرد که می‌توان بر اساس فرکانس یا طول موج، طیف الکترومغناطیس را تعریف کرد.

محدوده‌های طول موج دارای نام‌های مختلفی هستند که از اشعه گاما، اشعه X ، ماورای بنفش، نور مرئی، مادون قرمز، امواج رادیویی به‌ترتیب از طول موج کوتاه به بلند تشکیل می‌شوند.

 

تمامی این طیف قابل استفاده در سنجش از دور نیست. طول موج‌هایی که در سنجش از دور بیش از همه مورد توجه هستند، طول موج‌های مربوط به تابش مرئی، مادون قرمز و مایکروویو هستند.

 

 

 

تصویر 3- طیف الکترومغناطیس و کاربردهای آن

 

 


انواع سنجش از دور

براساس نوع منبع انرژی مورد استفاده، سنجش از دور به دو دسته سنجش از دور فعال و سنجش از دور غیرفعال تقسیم می‌شود. سنجش از دور غیرفعال هنگامی مطرح می‌شود که یک منبع طبیعی انرژی که عمدتاً خورشید است، مورد استفاده قرار گیرند. سنجنده‌های فعال، امواجی را از خود تولید می‌کنند و با تاباندن آن به سمت هدف مورد‌نظر و دریافت بازتابش حاصل از آن، به هندسه یا ویژگی‌های هدف پی می‌برند. انواع سنجنده‌های راداری یا لیزری نمونه بارز این نوع هستند[5].

 

با توجه به محدوده‌های انرژی الکترومغناطیس به کار رفته و خصوصیات آنها در محدوده‌های طیفی نوری، حرارتی و مایکروویو، سنجش از دور نوری، سنجش از دور حرارتی و سنجش از دور مایکروویو مطرح می‌شوند. سنجش از دور اشعه ایکس و گاما در مقیاس محدودتری مطرح هستند.

 


سکوها ، سنجنده‌ها و سامانه‌های دریافت و پردازش

سکوها وظیفه حمل سنجنده و سایر قسمت‌های ماهواره را بر عهده دارند. ماهواره و هواپیما دو نمونه متداول سکو­ها هستند. سکوها در دو مدار خورشیدآهنگ و زمین‌آهنگ مورد استفاده قرار می‌گیرند. انتخاب مدار سکو با توجه به هدف طراحی‌شده برای ماموریت انجام می‌شود.

ماهواره‌های سنجش از دور عمدتاً در مدارهای خورشیدآهنگ قرار می‌گیرند تا زاویه بازتابش نور خورشید در نقاط مختلف زمین در تناوب‌های مختلف چرخش ماهواره ثابت باشد و از بالای هدف در زمان ثابتی عبور کنند. مدارهای زمین‌آهنگ برای کاربردهایی که به اطلاعات همزمان با توان تفکیک زمانی بالا مانند هواشناسی، نیاز است، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

 

 

تصویر 4- سامانه‌‌های مختلف سنجنده به‌کار رفته در ماهواره‌های مختلف (منبع: Jensen, John R., 2007, Remote Sensing of the Environment: An Earth Resource Perspective)

 

سنجنده‌های نصب‌شده بر روی سکو­ها، جمع‌آوری اطلاعات بازتابی از پدیده‌ها را برعهده دارند. سنجنده‌ها به طور کلی، به دو دسته سامانه‌های اسکن‌کننده و غیراسکن‌کننده تقسیم می‌شوند که هرکدام ممکن است از دو دسته تصویربردار و یا غیرتصویربردار باشند. در سنجش از دور عمدتاً سنجنده‌های گروه تصویربردار که خروجی تصویر تهیه می‌کنند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. سنجنده‌های غیرتصویربردار برای تهیه پروفایل به کار گرفته می‌شوند.

داده‌هایی که از طریق سنجنده‌ها به‌دست می‌آیند، باید ذخیره و دریافت شده و مورد پردازش قرار گیرند تا به اطلاعات مفید و قابل استفاده تبدیل شوند. ارسال داده از بستر به گیرنده‌های زمینی ممکن است بلادرنگ یا همراه با تاخیر باشد که هر یک کاربرد خاص خود را دارد.

 

 

 

تصویر 5- منحنی بازتاب طیفی گیاه، درصد بازتابش از پوشش گیاهی سبز را نشان می‌دهد. این منحنی کلید تفکیک پدیده‌های مختلف سطح زمین است.

 

 

 


توان تفکیک

توان تفکیک به عنوان شاخصی که معرف دقت سنجنده در اخذ جزئیات بیشتر است، تعریف می‌شود. ماهواره‌ها و سنجنده‌ها با چهار نوع توان تفکیک شناخته می‌شوند. توان تفکیک مکانی مربوط به توان آشکارسازهای سنجنده در ارائه ابعاد پیکسل‌های خروجی کوچک‌تر است. توان تفکیک طیفی نشان­دهنده تعداد و خصوصیات باندهایی است که سنجنده در آنها به تهیه تصویر می‌پردازد.

توان تفکیک زمانی به مدت زمانی اطلاق می‌شود که یک منطقه مجدداً تصویربرداری شود و به طور مستقیم به مدار سکو مرتبط است. قدرت تفکیک رادیومتریک نیز به تعداد بیت‌های حافظه اختصاص داده‌شده برای ذخیره‌سازی اطلاعات یک پیکسل اطلاق می‌شود.

 

 

تصویر 6- توان تفکیک مکانی وابسته به ابعاد پیکسل‌های زمینی است. (منبع: Jensen, John R., 2007, Remote Sensing of the Environment: An Earth Resource Perspective)

 

 


پردازش داده‌های سنجش از دور

تجزیه و تحلیل تصاویر سنجش از دور از طریق متدها و تکنیک‌های پردازش تصویر شامل پردازش تصویر آنالوگ و پردازش تصویر رقومی صورت می‌گیرد.

پردازش تصویر آنالوگ یا بصری بر روی کپی‌های سخت مانند عکس‌های هوایی اعمال می‌شود. در تجزیه تحلیل تصاویر از عناصر تفسیر مانند شکل، سایز، بافت، همراهی، تن، رنگ، پارالاکس، الگو، ارتفاع، سایه، مکان استفاده می‌شود.

پردازش تصویر رقومی مجموعه‌ای از تکنیک‌هایی است که برای دستکاری تصاویر با رایانه استفاده می‌شود و عمدتاً شامل مراحل زیر است:

پیش‌پردازش: مراحلی را که برای رفع نقایص و خطاهای تصاویر خام دریافت‌شده از سنجنده‌ها با هدف تصحیح یا جبران خطاهای سیستماتیک صورت می‌گیرد را شامل می‌شود. این مرحله شامل تصحیحات هندسی، رادیومتریک و اتمسفری است.

نمایش و بارزسازی تصویر
به عملیات لازم برای ارتقای کیفی تصاویر به سطحی بهتر و قابل درک به منظور استفاده از توانایی­های تحلیل چشم انسان اطلاق می‌شود.

استخراج اطلاعات
آخرین مرحله در به‌دست آوردن خروجی نهایی فرایند مزبور است. بعد از دو مرحله پیشین، تصاویر با استفاده از روش‌های کمّی تجزیه و تحلیل می‌شوند تا هر پیکسل به کلاس خاصی اختصاص داده شود. فرایند طبقه‌بندی، به دو صورت نظارت‌شده و نظارت‌نشده صورت می‌گیرد. بعد از تکمیل طبقه‌بندی ارزیابی، صحت طبقه‌بندی با مقایسه نمونه­هایی از تصویر با حقایق زمینی انجام می­شود.

نتایج پایانی این فرایند به تصاویر، نقشه­ها، داده‌ها و گزارش‌هایی ختم می‌شود که ارائه‌دهنده اطلاعاتی در خصوص منابع داده‌، روش‌های تحلیل، خروجی و قابلیت اطمینان به آن است[6][7].

 


نرم‌افزارهای سنجش از دور

به نظر می‌رسد که جدی‌ترین نرم‌افزار رایگان سنجش از دور، نرم افزار Chips باشد. با این وجود این نرم‌افزار، دیگر توسعه داده نمی‌شود و آخرین نسخه آن، 7/4 برای ویندوز است. تعداد زیادی از نرم‌افزارهای سنجش از دور به صورت منبع باز برای تجزیه و تحلیل داده‌های سنجش از دور چندطیفی و اَبَرطیفی از APIهای قابل برنامه‌نویسی تا نرم‌افزارهای کامل مانند GRASS موجود است. نرم‌افزار آموزشی DIPS نیز به آموزش مفاهیم پردازش تصویر در یک محیط شبیه‌سازی‌شده می‌پردازد.

 

نرم‌افزارهای تجاری سنجش از دور توسط شرکت‌های متعددی تهیه و توزیع می‌شوند که محصول هر کدام، نقاط ضعف و قوت خاص خود را دارد. از این میان، می‌توان به نرم‌افزارهای تخصصی سنجش از دور ENVI، PCI Geomatica ، ERDAS، ERMapper، Idrisi و Ilwis  اشاره کرد.    

 


کاربردهای سنجش از دور

اگر از کاربرد قدیمی سنجش از دور در حوزه شناسایی نظامی صرف‌نظر کنیم، سنتی‌ترین و معروف‌ترین کاربرد سنجش از دور در نقشه‌برداری و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) است. اصولاً اختراع هواپیما و به‌ویژه دستیابی بشر به ماهواره، دنیای نقشه‌برداری را متحول کرد.

امروزه این امکان وجود دارد که دقیق‌ترین نقشه‌های جغرافیایی در حداقل زمان ممکن در مقیاس‌های محلی و جهانی تهیه شده و تغییرات آن به‌طور مداوم ثبت و ضبط شوند. با پیشرفت فناوری سنجنده‌ها و پردازش داده، سنجش از دور علاوه بر نقشه‌برداری توانست دنیای هواشناسی را نیز با جهش مواجه کند. امروزه سنجش از دور طیف بسیار وسیعی از کاربردها را پیدا کرده است.

 

بررسی و شناخت فضای بیکران، پایش محیط زیست، اقیانوس‌شناسی، رصد و کمک به پیشگیری و مدیریت بلایای طبیعی (سیل، زلزله، سونامی و ...)، کویرزدایی، اکتشاف و استخراج منابع زیرزمینی، امداد و نجات و رصد تغییرات آب و هوای جهان از دیگر زمینه‌های کاربردهای سنجش از دور هستند.

 


 
 
سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی(GIS)
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٤:۳٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۳٠
 

ظهور تصاویر ماهواره ای منابع جدیدی از اطلاعات را برای مراجع و افراد درگیر در مدیریت شهری ایجاد کرده است.اکنون نقشه کشی در مقیاسهای 1:5000 تا 1:25000 به وسیله ضبط کننده هایی از قبیل سیستم پانکروماتیک spot (با دقت 10 متر) و IRS هندی ( با دقت 8/5 متر)، تقریبا امکان پذیر شده ات. ماهواره Ikonos تصاویری را با دقت یک متر تهیه می کند که نقشه کشی در مقیاس 1:10000 را عملی می سازد. به وسیله ابزارهایی از این قبیل، انعکاس تغییرات کاربری اراضی شهری در سراسر جهان در 10 الی 20 سال آینده با دقت فزاینده ای امکان پذیر خواهد شد. این امکانات در بسیاری از نواحی شهری در حال رشد  سریع خصوصا در کشورهای کمتر توسعه یافته، جایی که گزینه های منابع اطلاعاتی به دلیل فقدان منابع محدود می شود، اهمیت نسبتاً زیادی دارند.

با وجود این باید در نظر داشت که به رغم این پیشرفتها، عکس های هوایی متداول کماکان منبع اصلی اطلاعات سنجش از دور برای آینده پیش بینی شدنی در سطح قطعه زمینی (یعنی مقیاسهای 1:2500 الی 1:500 )، که مبنای اطلاعات اصلی مود استفاده اجزا درگیر در برنامه ریزی شهری و اداره  زمین است باقی خواهند ماند. با این ذهنیت، همچنین می بایست توجه داشت که پیشرفتهای اخیر در عکسهای هوایی اساساً سودمندی بالقوه آن را برای اهداف تعیین موقعیت افزایش داده است.


 
 
GIS و کاربرد آن در طرحهای توسعه شهری
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ٤:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/۳٠
 
GIS و اثر آن بر مدیریت و توسعه شهری

اهمیت کاربرد اطلاعات در مدیریت شهری و اجرای طرحها و قوانین همچنین در برخورد بابحرانهای سیاسی، اجتماعی و طبیعی بر کسی پوشیده نیست، اما در این میان وجود یک سیستم منطقی، از ملزومات اولیه این کاربرد است چرا که باید سیستمی وجود داشته باشد تا بتوان در قالب آن به ساماندهی و تعیین روشهای دریافت، پردازش و ارائه اطلاعات پرداخت، سیستمی که نگهداری، نحوه پردازش و از همه مهمتر چگونگی ارتباط کاربران با اطلاعات و استفاده از آنها را مشخص نمود.

یکی از اجزای سیستمهای اطلاعات شهری سیستم سخت افزار و نرم افزاری آن می باشد و در مجموع توانایی رایانه ای این سیستم را می توان به عنوان ابزاری جهت ورود، ذخیره سازی، اصلاح، پردازش و ارائه اطلاعات مورد استفاده قرار داد. ولی متاسفانه مفهوم واژه سیستم اطلاعات جغرافیایی با مفهوم واژه یکی از اجزای آن یعنی نرم افزار مترادف شده که این اشتباه منجر به از بین رفتن و خدشه دار شدن مفهوم GIS شده است. در واقع پایین ترین سطحی که می توان از GIS استفاده نمود همین سطح است. اما باید گفت بیشترین استفاده ای هم که از این سیستم صورت می گیرد همین کاربرد است.

سطح بندی کاربرد GIS، ایجاد سیستمی است که بتوان در سایه آن به امر تصمیم سازی پرداخت، در این سطح است که سیستم اطلاعات جغرافیایی به انجام رسالت اصلی خود می پردازد. اطلاعات مناسب بر مبنای مناسبات سیستمی جمع آوری شده و منطبق با عملکرد و سیستم در آن مدیریت خواهد شد. د این سطح کارشناسان رشته های مختلف با ارائه اطلاعات تخصصی به سیستم، ایفای نقش نموده و از تعامل تمامی اجزای سیستم با یکدیگر نتیجه ای ارائه می گردد که نتایج فوق به عنوان آلترناتیوهای توسعه در اختیار تصمیم گیران قرار خواهد گرفت.

بالاترین سطح کاربردی سیستم زمانی است که این سیستم خود به عنوان زیرسیستم یک سیستم کلان تر مطرح شده و نتایج ناشی از آن به عنوان یکی از ورودی های سیستم بالاتر مورد استفاده خواهد گردید. با توجه به سطوح مختلف کاربردی این سیستم می توان میزان اهمیت و کاربرد آنها در ایجاد و حفظ امنیت را تعیین نمود.

GIS باید از علم برخیزد و بر اساس نیاز کاربر شکل گیرد و این بار از بستر علم شهرسازی بر اساس نیاز کاربران آن که همانا برنامه ریزان شهری هستند به منظور تهیه طرحهای توسعه شهری برخاسته است. GIS سیستمی است ساده که ارتباط میان نقشه و اطلاعات توصیفی را به صورت دوسویه برقرار می کند یعنی هم از نقشه می توان به اطلاعات توصیفی رسید و هم از اطلاعات توصیفی به نقشه. GIS می تواند اطلاعات وارده را یکپارچه کند. اطلاعاتی که پیوستگی بین آنها مشکل می باشد. به کمک GIS می توان انواع مختلف نقشه ها را با هم ترکیب نمود و سپس آنها را تجزیه تحلیل کرد.

بهره وری موثر از GIS بستگی خیلی زیادی به عوامل نهادی و سازمانی دارد. عوامل نهادی عبارتند از رضایت جمع آوری کنندگان اطلاعات برای تقسیم  اطلاعات خود با کاربران بالقوه. در نتیجه، یکی از مهم ترین مشکلات در 10 الی 20 سال آینده تا تربیت کاربران بالقوه برای دسترسی به اطلاعات مورد نیازشان است. بدین منظور ایجاد زیرساختهای اطلاعات فضایی در سطح محلی، ملی و حتی جهانی مورد نیاز خوهد بود. عوامل نهادی در ایران دو دسته اند: 1- مدیرانی که متاسفانه اصلا GIS نمی دانند و 2- متخصصینی که از مدیریت سردرنمی آورند.

عوامل سازمانی عبارتند از: ایجاد سازمانهایی که قادر هستند خودشان را برای بهره برداری از فرصتهای بالقوه به وجود آمده به وسیله GIS با آن وفق دهند. این امر همچنین نیازمند نوآوریهای جدید تکنولوپیک برای برآورده ساختن احتیاجات متعدد و در حال تغییر هر سازمانی است. لازم به ذکر است که وزارت مسکن و شهرسازی از پیشگامان عوامل سازمانی حوزه GIS به شمار می رود و در فرآیند تهیه طرحهای ملی و منطقه ای از آن استفاده می کند.


 
 
معرفی رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری - مقطع کارشناسی ارشد
نویسنده : خلیل غلام نیا - ساعت ۱:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٩/٢٧
 

باتوجه به سیاستهای وزارت فرهنگ و آموزش عالی در مورد فراهم آوردن امکانات تحصیل در دروه های عالی و تشویق و تقویت پژوهشهای علمی و هنری در داخل کشور و با عنایت به تجربه یک دوره بیش از 15 سال تربیت کارشناس جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دوره کارشناسی ارشد این رشته دایرمی گردد.

طول دوره تحصیل

این رشته برای یک دوره 3 ساله طرح ریزی شده و براساس برنامه تنظیمی دارای جامعه اساسی بوده و از تخصص های مختلف بهره می گیرد. با عنایت به حالت میان رشته ای بودن آن و اینکه جنبه های مختلف توسعه و عمران شهرها را مورد بررسی و پژوهش قرار می دهد فارغ التحصیلان دوره کارشناسی رشته های زیرمی توانند در آزمون کارشناسی ارشد این دوره شرکت نمایند.
1- کارشناسی جغرافیا(گرایش های مختلف )
2- کارشناس اقتصاد
3- کارشناس علوم اجتماعی
4- کارشناس عمران
5- کارشناس جغرافیا و برنامه ریزی شهری


ضرورت و توانایی

با توجه به اهداف فوق الذکر و با در نظر گرفتن گسترش شدید شهرنشینی، رشد شهرهای موجود، برنامه ریزی و طراحی شهرهای جدید، بیش از هر زمان دیگر نیاز به فارغ التحصیلان این رشته در محدود، عملکرد وزارتخانه مسکن شهرسازی کشور سازمان برنامه و بودجه دانشگاهها و علی الخصوص مهندسین مشاور شهرساز احساس می شود.