مراحل توسعه شهری


یک شهر ،مراحل مختلفی از توسعه را طی می کند ، از این رو شهرها، به طبقات متعددی دسته بندی شده اند.
آقای پاتریک گدس(1854-1932) شهرها را بطور کلی به سه دسته طبقه بندی کرد که شهرهای ابتدائی،ثانویه و نوع سوم نامیده می شوند.
شهرهای اولیه، همانند دهکده های کشاورزی احتیاجات اصلی انسان را تولید تولید می کنند. شهرهای ثانویه به عنوان مراکز مبادله عمل می کنند. مانند شهرهای بازاری. و شهرهای نوع سوم، امکانات مسکونی، تفریحی و آموزشی را فراهم می آورند. واضح است که هیچ شهر واحدی نمی تواند تنها در یک مقوله قرار گیرد و همیشه الزام بر این است که ترکیبی از آنها وجود داشته باشد.
لوئیس مامفورد که یکی از متفکرین برجسته عصر ما می باشد، شش مرحله را در توسعه شهری پیشنهاد داده است که در جدول زیر نشان داده شده است. وی شهرها را بجای معیار های فیزیکی،  از لحاظ طبقات اجتماعی، طبقه بندی کرده است.
 
Eopolis- نشان دهنده یک اجتماع روستائی با اقتصاد مبتنی بر کشاورزی است.
Polis- یک وحدت مشترک جمعی را با نوعی از تخصص گرائی ومکانیزه شدن نشان می دهد.
Metropolis- نشان دهنده الگوی شهری است که به عنوان پایتخت یک ایالت یا یک منطقه خدمات رسانی می کند.
Megalopolis- نشان دهنده اولین مرحله زوال می باشد ، هسته اولیه مبدا وجودی شهر نشانه هائی از فرسودگی را در خود نمایان می سازد.
Tyrannopolis- شهر، تحلیل و فرسودگی بیشتری را نشان می دهد و مسائلی همانند رکود تجارت، ناتوانی نیروهای امنیتی در کنترل شهر، سوء استفاده از محلات و غیره اتفاق می افتد.
Necropolis - در این حالت، شهر در بدترین وضعیت خود قرار دارد و ساکنین ، ترجیح می دهند که شهر را به دلایل مختلف، ازجمله ، بیماریها،گرسنگی، جنگ، ورشکستگی اقتصادی و مواردی از این قبیل ترک کرده و به روستاهای نزدیک، نقل مکان کنند. شهر ممکن است بعد از این مقطع زمانی ، جانی دوباره گرفته یا بازسازسی شود.

 
به نظر گرافیس تیلور یک شهر ، در توسعه خود، از چهار مرحله زیر می گذرد:
دوران کودکی: در این دوران، شهر به مناطق مجزای تفکیک شده، تقسیم نشده است.
دوران جوانی: در این مرحله ، مغازه ها از خانه ها ، مجزا شده اند و چندین کارخانه در شهر وجود دارد.
مرحله بلوغ: در این مرحله، شهر بصورت مجزا، به مناطق مسکونی، تجاری و صنعتی تقسیم شده است.
مرحله پیری: این مرحله نشان دهنده زوال فیزیکی در بیشتر قسمتهای شهر می باشد.
بایستی خاطر نشان ساخت که تحول از یک مرحله به مرحله دیگر لزوما به مفهوم پیشرفت نمی باشد. برای نمونه  یک شهر در مرحله جوانی ممکن است دارای شرایط  کاملا مناسبی جهت زندگی ساکنان خود باشد اما زمانی که به مرحله بلوغ برسد ، ممکن است دارای جمعیتی ، بیش از حد توان خود شده و از نظر عملکردی، مشکلات زیادی را به دنبال داشته باشد.                  منبع: Rangwala- Town Planning 2003

 

+ نوشته شده در  جمعه 18 بهمن1387ساعت 1:57 بعد از ظهر  توسط علی قادری  |  4 نظر

مبدا شهرها

در بررسی مبدا برخی از شهرهای مهم کنونی جهان ، در می یابیم که هر شهر کوچک و بزرگ ، به چندین دلیل خاص بوجود آمده است.بطور کلی، نیروهای دخیل در پدید آمدن شهرها را می توان به دو مقوله به نامهای توپوگرافیکی (موضعی)  و عملکردی، تقسیم کرد.

خصوصیات توپوگرافیکی ای که در بوجودآمدن شهرها دخیل اند را می توان اینگونه بر شمرد:

1-       مطلوبیت شرایط برای واحدهای صنعتی

2-       نواحی تپه ای برای مقاصد دفاعی

3-       نواحی جلگه ای که برای فعالیتهای شغلی مفید می باشند.

4-       سواحل رودخانه ها و

5-       سواحل دریاها یا اقیانوس

 

جنبه عملکردی دخیل در بوجود آمدن شهرها عبارتند از:

1-       آموزش

2-       مراجعات پزشکی( درمانی و بهداشتی)

3-       سیاست و

4-       مذهب

 

 

منبع:  

TOWN PLANNING-S.C.RANGWALA

/ 0 نظر / 17 بازدید